Mantra 3
Sukta 1.12
Rishi: Medhātithi Kāṇva
Devata: Agni (as bringer of the gods)
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ने देवाँ इहा वह जज्ञानो वृक्तबर्हिषे । असि होता न ईड्यः ॥
Samhita Patha (IAST)
अग्ने॑ दे॒वाँ इ॒हा व॑ह जज्ञा॒नो वृ॒क्तब॑र्हिषे । असि॒ होता॑ न॒ ईड्य॑: ॥
Transliteration
agné devā́m̐ ihá ā́ vaha jajñānó vṛktá-barhiṣe | ási hótā na ī́ḍyaḥ ||
Translation
O Agni, bring the gods here; born anew for the rite with the strewn sacred seat, you are our invoking priest, worthy of our inner adoration.
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने॑ । दे॒वान् । इ॒ह । आ । व॒ह॒ । ज॒ज्ञा॒नः । वृ॒क्तऽब॑र्हिषे । असि॑ । होता॑ । नः॒ । ईड्यः॑ ॥अग्ने । देवान् । इह । आ । वह । जज्ञानः । वृक्तबर्हिषे । असि । होता । नः । ईड्यः ॥agne | devān | iha | ā | vaha | jajñānaḥ | vṛkta-barhiṣe | asi | hotā | naḥ | īḍyaḥ
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
देवान्the gods
देवान्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
आhither, towards (as preverb)
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
वहcarry/bring!
वह:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√वह् (वहति)
जज्ञानःhaving been born; newly-born
जज्ञानः:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple
Root√जन् (जनते) → जज्ञा- (परिपूर्ण-धातु) + क्त (PPP) → जज्ञान-
वृक्तबर्हिषेto (you) whose sacrificial grass is strewn/trimmed
वृक्तबर्हिषे:
सम्प्रदान
TypeAdjective (compound epithet)
Rootवृक्त- (√वृज्/वृक् ‘to cut/trim’, PPP) + बर्हिस्- (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (अस्ति)
होताthe Hotṛ-priest (invoker)
होता:
कर्तृ/प्रथमा-सम्बन्ध (असि-सम्बन्धी)
TypeNoun
Rootहोतृ- (प्रातिपदिक; √हु ‘to sacrifice/offer’)
नःof us/our
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद्- (सर्वनाम)
ईड्यःworthy of praise
ईड्यः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootईड्य- (√ईड्/ईळ् ‘to praise’ + यत्; ‘praiseworthy’)