HomeRig VedaMandala 1Sukta 119Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 1.119

Rishi: Kakṣīvān Dairghatamasa (traditional)
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh

युवं वन्दनं निॠतं जरण्यया रथं न दस्रा करणा समिन्वथः । क्षेत्रादा विप्रं जनथो विपन्यया प्र वामत्र विधते दंसना भुवत् ॥

यु॒वं वन्द॑नं॒ निॠ॑तं जर॒ण्यया॒ रथं॒ न द॑स्रा कर॒णा समि॑न्वथः । क्षेत्रा॒दा विप्रं॑ जनथो विप॒न्यया॒ प्र वा॒मत्र॑ विध॒ते दं॒सना॑ भुवत् ॥

yuváṃ vándanaṃ nír-ṛtaṃ jaraṇyáyā ráthaṃ ná dasrā karaṇā sám invathaḥ | kṣétrād ā́ vípraṃ janatho vipanyáyā prá vām átra vidhaté daṃsánā bhuvat ||

You two set Vandana free from the realm of dissolution, as craftsmen refit a chariot for movement; you bring forth the seer from the field by a wondrous power. May your acts of skill be manifest here for the worshipper who labours to set the rite within him.

यु॒वम् । वन्द॑नम् । निःऽऋ॑तम् । ज॒र॒ण्यया॑ । रथ॑म् । न । द॒स्रा॒ । क॒र॒णा । सम् । इ॒न्व॒थः॒ । क्षेत्रा॑त् । आ । विप्र॑म् । ज॒न॒थः॒ । वि॒प॒न्यया॑ । प्र । वा॒म् । अत्र॑ । वि॒ध॒ते । दं॒सना॑ । भु॒व॒त् ॥युवम् । वन्दनम् । निःऋतम् । जरण्यया । रथम् । न । दस्रा । करणा । सम् । इन्वथः । क्षेत्रात् । आ । विप्रम् । जनथः । विपन्यया । प्र । वाम् । अत्र । विधते । दंसना । भुवत् ॥yuvam | vandanam | niḥ-ṛtam | jaraṇyayā | ratham | na | dasrā | karaṇā | sam | invathaḥ | kṣetrāt | ā | vipram | janathaḥ | vipanyayā | pra | vām | atra | vidhate | daṃsanā | bhuvat

युवम्you two
युवम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वन्दनम्praise; the one to be praised / an act of praise
वन्दनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवन्दन (प्रातिपदिक; √वन्द् ‘स्तुतौ’ से भाव/कर्म-नाम)
निः-ऋतम्(one) fallen away from ṛta; out of order
निः-ऋतम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootऋत (प्रातिपदिक) + निः (उपसर्ग/अव्यय)
जरण्ययाwith a hymn of praise
जरण्यया:
करण
TypeNoun
Rootजरण्य (प्रातिपदिक; ‘स्तुति/प्रार्थना’)
रथम्chariot
रथम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
like; as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
दस्राO wondrous ones (Aśvins)
दस्रा:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootदस्र (प्रातिपदिक; अश्विनौ के विशेषण)
करणाdeeds; acts
करणा:
कर्म
TypeNoun
Rootकरण (प्रातिपदिक)
सम्-इन्वथःyou two set in motion / strengthen / accomplish
सम्-इन्वथः:
क्रिया
TypeVerb
Root√इन्/इन्व् ‘प्रेरणे/बलवर्धने’ (उपसर्ग: सम्)
क्षेत्रात्from the field
क्षेत्रात्:
अपादान
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
विप्रम्a seer; inspired poet
विप्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
जनथःyou two beget / produce
जनथः:
क्रिया
TypeVerb
Root√जन् ‘जनने’
विपन्ययाwith wondrous skill / with admirable (power)
विपन्यया:
करण
TypeNoun/Adjective (instrumental)
Rootविपन्य (प्रातिपदिक; ‘प्रशंसनीय/स्तुत्य’)
प्रforth; forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (अव्यय/उपसर्ग)
वाम्to you two / for you two
वाम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अत्रhere
अत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
विधतेfor the worshipper / the one who performs rites
विधते:
सम्प्रदान
TypeNoun (agent noun)
Root√धा ‘धारणे/विधाने’ से कृत ‘विधत्’ (प्रातिपदिक: विधत् ‘यजमान/विधाता’)
दंसनाwondrous deeds/powers (of you two)
दंसना:
कर्तृ (नामरूपेण विशेषण/विधेय)
TypeNoun
Rootदंसन (प्रातिपदिक; ‘अद्भुतकर्म/कौशल’)
भुवत्may it be / may it come to pass
भुवत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू ‘भवने’