HomeRig VedaMandala 1Sukta 119Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.119

Rishi: Kakṣīvān Dairghatamasa
Devata: Aśvinau
Chandas: Jagatī (probable)

युवोरश्विना वपुषे युवायुजं रथं वाणी येमतुरस्य शर्ध्यम् । आ वां पतित्वं सख्याय जग्मुषी योषावृणीत जेन्या युवां पती ॥

यु॒वोर॑श्विना॒ वपु॑षे युवा॒युजं॒ रथं॒ वाणी॑ येमतुरस्य॒ शर्ध्य॑म् । आ वां॑ पति॒त्वं स॒ख्याय॑ ज॒ग्मुषी॒ योषा॑वृणीत॒ जेन्या॑ यु॒वां पती॑ ॥

yuvór aśvinā vápūṣe yuvāyújaṃ ráthaṃ vānī́ yématur asya śárdhyam | ā́ vāṃ patitváṃ sakhyā́ya jagmúṣī yóṣā ’vṛṇīta jényā yuvā́ṃ pátī ||

For your radiant form, O Aśvins, Vānī has harnessed the chariot yoked with youth, belonging to your host. A maiden, coming for companionship, chose your lordship—choosing you two as her lords.

यु॒वोः । अ॒श्वि॒ना॒ । वपु॑षे । यु॒वा॒ऽयुज॑म् । रथ॑म् । वानी॒ इति॑ । ये॒म॒तुः॒ । अ॒स्य॒ । शर्ध्य॑म् । आ । वा॒म् । प॒ति॒ऽत्वम् । स॒ख्याय॑ । ज॒ग्मुषी॑ । योषा॑ । अ॒वृण॒ी॒त॒ । जेन्या॑ । यु॒वाम् । पती॒ इति॑ ॥युवोः । अश्विना । वपुषे । युवायुजम् । रथम् । वानी इति । येमतुः । अस्य । शर्ध्यम् । आ । वाम् । पतित्वम् । सख्याय । जग्मुषी । योषा । अवृणीत । जेन्या । युवाम् । पती इति ॥yuvoḥ | aśvinā | vapuṣe | yuvāyujam | ratham | vānī iti | yematuḥ | asya | śardhyam | ā | vām | pati-tvam | sakhyāya | jagmuṣī | yoṣā | avṛṇīta | jenyā | yuvām | patī iti

युवोःof you two
युवोः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootयुव (प्रातिपदिक) सर्वनाम-आधारित (युष्मद्-द्विवचन-षष्ठी)
अश्विनाO Aśvins (you two)
अश्विना:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
वपुषेfor (your) beauty/form
वपुषे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
युवायुञ्जम्youth-yoked / yoked by the young (i.e., swiftly yoked)
युवायुञ्जम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootयुवा-युज् (बहुव्रीहि/तत्पुरुष समास; प्रातिपदिक)
रथम्chariot
रथम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
वाणीthe maiden/woman (Vāṇī)
वाणी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवाणी (प्रातिपदिक)
येमतुःthey two guided/drove
येमतुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootयम् (धातु) [वेदिक रूप: येमतुः]
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शर्ध्यम्the troop/host
शर्ध्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootशर्ध्य (प्रातिपदिक; ‘समूह/दल’ अर्थ)
towards, hither
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
वाम्you two
वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
पतित्वम्husbandhood, the state of being husbands
पतित्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपति + त्व (भाववाचक तद्धित; प्रातिपदिक)
सख्यायfor friendship
सख्याय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसख्य (प्रातिपदिक)
जग्मुषीhaving come, the one who came (woman)
जग्मुषी:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootगम् (धातु) → जग्मुस् (कृदन्त आधार) / जग्मुषी (स्त्री.)
योषाthe young woman
योषा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootयोषा (प्रातिपदिक)
अवृणीतchose
अवृणीत:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृ (धातु) ‘वरणे’
जेन्याnoble, of good lineage
जेन्या:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजेन्य (प्रातिपदिक)
युवाम्you two
युवाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
पती(as) husbands
पती:
कर्म (प्रत्यय-सम्बन्ध: ‘as husbands’)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)