HomeRig VedaMandala 1Sukta 119Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 1.119

Rishi: Kakṣīvān Dairghatamasa
Devata: Aśvinau
Chandas: Jagatī (probable)

ऊर्ध्वा धीतिः प्रत्यस्य प्रयामन्यधायि शस्मन्त्समयन्त आ दिशः । स्वदामि घर्मं प्रति यन्त्यूतय आ वामूर्जानी रथमश्विनारुहत् ॥

ऊ॒र्ध्वा धी॒तिः प्रत्य॑स्य॒ प्रया॑म॒न्यधा॑यि॒ शस्म॒न्त्सम॑यन्त॒ आ दिश॑: । स्वदा॑मि घ॒र्मं प्रति॑ यन्त्यू॒तय॒ आ वा॑मू॒र्जानी॒ रथ॑मश्विनारुहत् ॥

ūrdhvā́ dhītíḥ práty asya práyā́mány ádhāyi śásmant sám ayante ā́ díśaḥ | svádāmi gharmáṃ práti yanty ūtáya ā́ vām ūrjā́nī rátham aśvinā́ aruhat ||

The thought rises upward and is set in front upon this path of advance; the directions gather together toward the praise. I make the warm offering sweet; the helps move toward it. And Energy herself mounts your chariot, O Aśvins.

ऊ॒र्ध्वा । धी॒तिः । प्रति॑ । अ॒स्य॒ । प्रऽया॑मनि । अधा॑यि । शस्म॑न् । सम् । अ॒य॒न्ते॒ । आ । दिशः॑ । स्वदा॑मि । घ॒र्मम् । प्रति॑ । य॒न्ति॒ । ऊ॒तयः॑ । आ । वा॒म् । ऊ॒र्जानी॑ । रथ॑म् । अ॒श्वि॒ना॒ । अ॒रु॒ह॒त् ॥ऊर्ध्वा । धीतिः । प्रति । अस्य । प्रयामनि । अधायि । शस्मन् । सम् । अयन्ते । आ । दिशः । स्वदामि । घर्मम् । प्रति । यन्ति । ऊतयः । आ । वाम् । ऊर्जानी । रथम् । अश्विना । अरुहत् ॥ūrdhvā | dhītiḥ | prati | asya | pra-yāmani | adhāyi | śasman | sam | ayante | ā | diśaḥ | svadāmi | gharmam | prati | yanti | ūtayaḥ | ā | vām | ūrjānī | ratham | aśvinā | aruhat

ऊर्ध्वाupright, raised
ऊर्ध्वा:
विशेषण (कर्तृ/भाव-वाचक ‘धीति’ का)
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक) अथवा √वृध् (कृदन्त-भाव)
धीतिḥthought, insight, hymn-intent
धीतिḥ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधीति (प्रातिपदिक; √धी ‘ध्यान/बुद्धि’)
प्रतिtowards, in response to
प्रति:
सम्बन्ध/दिशा
TypeIndeclinable
Rootप्रति
अस्यof him/this
अस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रयामन्in the advance/approach, in the going-forth
प्रयामन्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootप्रयामन् (प्रातिपदिक; प्र-√या ‘गमन’ से)
यथाas, just as
यथा:
उपमान/प्रकार
TypeIndeclinable
Rootयथा
आधायिwas placed/was set
आधायि:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (आ + √धा)
शस्मन्त्praise-bearing, laudatory
शस्मन्त्:
कर्तृ (समयन्तः का विशेषण)
TypeAdjective
Rootशस्मन्त् (प्रातिपदिक; ‘शस्/शंस्’ से ‘स्तुति/प्रशंसा’ युक्त)
सम्together, completely
सम्:
क्रिया-विशेषक
TypeIndeclinable
Rootसम्
अयन्तthey went, they came
अयन्त:
क्रिया
TypeVerb
Root√इ/√अय् (गमन) + सम्
to, hither
:
दिशा/सम्प्राप्ति
TypeIndeclinable
Root
दिशःthe directions/quarters
दिशः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
स्वदामिI taste/enjoy; I make sweet
स्वदामि:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्वद् (स्वाद/तृप्ति)
घर्मम्the hot drink/gharma (ritual heated offering)
घर्मम्:
कर्म
TypeNoun
Rootघर्म (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards
प्रति:
दिशा
TypeIndeclinable
Rootप्रति
यन्तिthey go
यन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√या (गमन)
ऊतयःhelps, aids
ऊतयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक; √अव्/√ऊ ‘रक्षा/सहाय’)
to, hither
:
दिशा
TypeIndeclinable
Root
वाम्to you two / of you two
वाम्:
सम्प्रदान/सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
ऊर्जानीŪrjānī (a woman/personification of nourishment/strength)
ऊर्जानी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऊर्जानी (प्रातिपदिक; ऊर्ज् ‘बल/पोषण’ से) संभवतः नाम/विशेषण
रथम्chariot
रथम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
अश्विनाO Aśvins (the twin horsemen)
अश्विना:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
आरुहत्mounted, climbed onto
आरुहत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√रुह् (आ + √रुह्)