HomeRig VedaMandala 1Sukta 117Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 1.117

Rishi: Kakṣīvat Dairghatamasa (self-reference in verse)
Devata: Aśvinau (Nāsatyā)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

तद्वां नरा शंस्यं पज्रियेण कक्षीवता नासत्या परिज्मन् । शफादश्वस्य वाजिनो जनाय शतं कुम्भाँ असिञ्चतं मधूनाम् ॥

तद्वां॑ नरा॒ शंस्यं॑ पज्रि॒येण॑ क॒क्षीव॑ता नासत्या॒ परि॑ज्मन् । श॒फादश्व॑स्य वा॒जिनो॒ जना॑य श॒तं कु॒म्भाँ अ॑सिञ्चतं॒ मधू॑नाम् ॥

tád vām narā́ śáṃsyaṃ pajriyéṇa kakṣī́vatā nāsatyā párijman | śaphā́d aśvásya vājíno jánāya śatáṃ kumbhā́m̐ asiñcataṃ mádhūnām ||

This deed of yours is to be proclaimed, O Nāsatyas, by Kakṣīvat the Pajriya: from the hoof of the forceful steed you poured for the human being a hundred jars of honeyed sweetness—plenitude of delight and strength.

तत् । वा॒म् । न॒रा॒ । शंस्य॑म् । प॒ज्रि॒येण॑ । क॒क्षीव॑ता । ना॒स॒त्या॒ । परि॑ज्मन् । श॒फात् । अश्व॑स्य । वा॒जिनः॑ । जना॑य । श॒तम् । कु॒म्भान् । अ॒सि॒ञ्च॒त॒म् । मधू॑नाम् ॥तत् । वाम् । नरा । शंस्यम् । पज्रियेण । कक्षीवता । नासत्या । परिज्मन् । शफात् । अश्वस्य । वाजिनः । जनाय । शतम् । कुम्भान् । असिञ्चतम् । मधूनाम् ॥tat | vām | narā | śaṃsyam | pajriyeṇa | kakṣīvatā | nāsatyā | parijman | śaphāt | aśvasya | vājinaḥ | janāya | śatam | kumbhān | asiñcatam | madhūnām

तत्that (deed/thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाम्of you two / you two
वाम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
नराO two men (Aśvins)
नरा:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
शंस्यम्praiseworthy
शंस्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशंस्य (शंस् √शंस् ‘to praise’ + य, कृत्-प्रातिपदिक)
पज्रियेणby/with Pajri (the Pajri-descended)
पज्रियेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपज्रि (प्रातिपदिक; ‘पज्रि’ = a patronym/epithet, here of Kakṣīvat)
कक्षीवताby Kakṣīvat
कक्षीवता:
Karaṇa
TypeNoun
Rootकक्षीवत् (प्रातिपदिक; ऋषि-नाम)
नासत्याO Nāsatyas
नासत्या:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनासत्य (प्रातिपदिक; Aśvin-epithet)
परिज्मन्in the circuit/round (on the course)
परिज्मन्:
Adhikaraṇa
TypeNoun (used adverbially)
Rootपरिज्मन् (प्रातिपदिक; ‘circuit/round, course’; also used adverbially)
शफात्from the hoof
शफात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootशफ (प्रातिपदिक)
अश्वस्यof a horse
अश्वस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
वाजिनःof the swift/strong (steed)
वाजिनः:
Sambandha
TypeAdjective (substantival)
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
जनायfor the people
जनाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
शतम्a hundred
शतम्:
Karma
TypeNumeral
Rootशत (संख्या-प्रातिपदिक)
कुम्भान्jars/pots
कुम्भान्:
Karma
TypeNoun
Rootकुम्भ (प्रातिपदिक)
असिञ्चतम्you two poured
असिञ्चतम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√सिच् (सिञ्चति ‘to pour’)
मधूनाम्of honey/sweet drink
मधूनाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)