HomeRig VedaMandala 1Sukta 117Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.117

Rishi: Kakṣīvat Dairghatamasa (trad.)
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh (probable)

सुषुप्वांसं न निॠतेरुपस्थे सूर्यं न दस्रा तमसि क्षियन्तम् । शुभे रुक्मं न दर्शतं निखातमुदूपथुरश्विना वन्दनाय ॥

सु॒षु॒प्वांसं॒ न निॠ॑तेरु॒पस्थे॒ सूर्यं॒ न द॑स्रा॒ तम॑सि क्षि॒यन्त॑म् । शु॒भे रु॒क्मं न द॑र्श॒तं निखा॑त॒मुदू॑पथुरश्विना॒ वन्द॑नाय ॥

suṣupvā́ṃsaṃ ná nírṛter upásthe sū́ryaṃ ná dasrā támasi kṣiyántam | śubhé rukmáṃ ná darśatáṃ níkhātam úd ūpathur aśvinā vandánāya ||

As one lying in sleep in the lap of dissolution, as the sun dwelling in darkness, as a bright ornament buried from sight—you, O wondrous Ashvins, raised up Vandana, bringing him out again into the light of being.

सु॒षु॒प्वांस॑म् । न । निःऽऋ॑तेः । उ॒पऽस्थे॑ । सूर्य॑म् । न । द॒स्रा॒ । तम॑सि । क्षि॒यन्त॑म् । शु॒भे । रु॒क्मम् । न । द॒र्श॒तम् । निऽखा॑तम् । उत् । ऊ॒प॒थुः॒ । अ॒श्वि॒ना॒ । वन्द॑नाय ॥सुषुप्वांसम् । न । निःऋतेः । उपस्थे । सूर्यम् । न । दस्रा । तमसि । क्षियन्तम् । शुभे । रुक्मम् । न । दर्शतम् । निखातम् । उत् । ऊपथुः । अश्विना । वन्दनाय ॥suṣupvāṃsam | na | niḥ-ṛteḥ | upa-sthe | sūryam | na | dasrā | tamasi | kṣiyantam | śubhe | rukmam | na | darśatam | ni-khātam | ut | ūpathuḥ | aśvinā | vandanāya

सु॒षु॒प्वांसम्sleeping, one who had fallen asleep
सु॒षु॒प्वांसम्:
कर्म
TypeAdjective (participial)
Root√स्वप् (स्वप्/सुप्) → सुषुप्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
निॠ॑तेःof Nirṛti (goddess of destruction/misfortune)
निॠ॑तेः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootनिॠति (प्रातिपदिक)
उ॒पस्थे॒in the lap/bosom
उ॒पस्थे॒:
अधिकारण
TypeNoun
Rootउपस्थ (प्रातिपदिक)
सूर्यम्the sun
सूर्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
द॒स्रा॒O wondrous ones (Aśvins)
द॒स्रा॒:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootदस्र (प्रातिपदिक; अश्विनोः विशेषण/नाम)
तमसिin darkness
तमसि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
क्षि॒यन्तम्dwelling, lying/remaining
क्षि॒यन्तम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective (participial)
Root√क्षि (क्षि/क्षय्) → क्षियन्त् (वर्तमान कृदन्त)
शु॒भेin a bright/auspicious (place)
शु॒भे:
अधिकारण
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
रु॒क्मम्a golden ornament
रु॒क्मम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरुक्म (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Root
द॒र्श॒तम्beautiful to see, splendid
द॒र्श॒तम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदर्शत (प्रातिपदिक)
निखा॑तम्buried, dug in
निखा॑तम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective (participial)
Rootनि-√खन् → निखात (कृदन्त)
उद्up, out
उद्:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootउद्
ऊ॒प॒थुःyou two brought up / raised out
ऊ॒प॒थुः:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Rootउद्-√ऊह्/वह् (वेद. रूप: ऊपथुः)
अ॒श्वि॒ना॒O Aśvins
अ॒श्वि॒ना॒:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
वन्द॑नायfor Vandana (the man named Vandana)
वन्द॑नाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवन्दन (प्रातिपदिक)