HomeRig VedaMandala 1Sukta 117Mantra 22
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 22

Sukta 1.117

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditionally associated with RV 1.117–1.118)
Devata: Aśvinau (Nāsatyā/Dasrā)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 1.117; verse-level confirmation may vary by recension)

आथर्वणायाश्विना दधीचेऽश्व्यं शिरः प्रत्यैरयतम् । स वां मधु प्र वोचदृतायन्त्वाष्ट्रं यद्दस्रावपिकक्ष्यं वाम् ॥

आ॒थ॒र्व॒णाया॑श्विना दधी॒चेऽश्व्यं॒ शिर॒: प्रत्यै॑रयतम् । स वां॒ मधु॒ प्र वो॑चदृता॒यन्त्वा॒ष्ट्रं यद्द॑स्रावपिक॒क्ष्यं॑ वाम् ॥

ātharvaṇā́yāśvinā dadhīcé’śvyaṁ śíraḥ práty airayatam | sá vāṁ mádhu prá vocad ṛtāyán tvā́ṣṭraṁ yád dasrāv apikakṣyáṁ vām ||

O Ashvins, to the Atharvan you raised up again the horse-head of Dadhīci. He then uttered to you the honeyed secret of Truth, the Tvaṣṭṛ-born (mystic knowledge) that was hidden in your inner recess, O wondrous ones.

आ॒थ॒र्व॑णाय । अ॒श्वि॒ना॒ । द॒धी॒चे । अश्व्य॑म् । शिरः॑ । प्रति॑ । ऐ॒र॒य॒त॒म् । सः । वा॒म् । मधु॑ । प्र । वो॒च॒त् । ऋ॒त॒ऽयन् । त्वा॒ष्ट्रम् । यत् । द॒स्रौ॒ । अ॒पि॒ऽक॒क्ष्य॑म् । वा॒म् ॥आथर्वणाय । अश्विना । दधीचे । अश्व्यम् । शिरः । प्रति । ऐरयतम् । सः । वाम् । मधु । प्र । वोचत् । ऋतयन् । त्वाष्ट्रम् । यत् । दस्रौ । अपिकक्ष्यम् । वाम् ॥ātharvaṇāya | aśvinā | dadhīce | aśvyam | śiraḥ | prati | airayatam | saḥ | vām | madhu | pra | vocat | ṛta-yan | tvāṣṭram | yat | dasrau | api-kakṣyam | vām

आथर्वणायto/for the Atharvan (priestly line)
आथर्वणाय:
Sampradāna
TypeNoun/Adjective
Rootआथर्वण (प्रातिपदिक; अथर्वन्-सम्बन्धी)
अश्विनाO Aśvins (dual)
अश्विना:
(Address)
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
दधीचेfrom Dadhīci
दधीचे:
Apādāna
TypeNoun
Rootदधीचि (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)
अश्व्यम्horse-like / pertaining to a horse
अश्व्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअश्व्य (प्रातिपदिक; ‘अश्व-सम्बन्धी’)
शिरःhead
शिरः:
Karma
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
प्रतिback, in return, towards
प्रति:
(Directional/relational)
TypeIndeclinable
Rootप्रति
ऐरयतम्you two set in motion / you two restored
ऐरयतम्:
(Finite verb)
TypeVerb
Rootईर्/इर् (धातु; ‘चलयति/प्रेरयति’), causative stem ईरय-
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाम्of you two / to you two
वाम्:
Sampradāna/Relation
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
मधुhoney; sweet (drink/word)
मधु:
Karma
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
(Preverb)
TypeIndeclinable
Rootप्र
वोचत्spoke, proclaimed
वोचत्:
(Finite verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
ऋतायन्going by ṛta; truth-abiding
ऋतायन्:
Kartā (apposition to सः)
TypeAdjective/Participle
Rootऋताय (प्रातिपदिक; ‘ऋतं यातीति/ऋते स्थितः’), present participle stem ऋतायन्
त्वाष्ट्रम्Tvaṣṭṛ’s (work/thing); fashioned by Tvaṣṭṛ
त्वाष्ट्रम्:
Karma
TypeAdjective/Noun
Rootत्वाष्ट्र (प्रातिपदिक; त्वष्टृ-सम्बन्धी)
यत्which
यत्:
Karma (relative to implied object)
TypePronoun/Relative
Rootयद् (सर्वनाम)
दस्रौO wondrous ones (Aśvins)
दस्रौ:
(Address)
TypeNoun/Adjective
Rootदस्र (प्रातिपदिक; epithet of the Aśvins)
अपिकक्ष्यम्lying in/at the armpit/side; kept close (in the flank)
अपिकक्ष्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअपिकक्ष्य (प्रातिपदिक; ‘कक्ष्य’ with prefix अपि-)
वाम्of you two
वाम्:
Relation
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)