HomeRig VedaMandala 1Sukta 116Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 1.116

Rishi: Kakṣīvant Dairghatamasa (traditional attribution for RV 1.116)
Devata: Aśvinau (Nāsatyā), the twin healers and rescuers
Chandas: Triṣṭubh (dominant meter for RV 1.116)

युवं नरा स्तुवते पज्रियाय कक्षीवते अरदतं पुरंधिम् । कारोतराच्छफादश्वस्य वृष्णः शतं कुम्भाँ असिञ्चतं सुरायाः ॥

यु॒वं न॑रा स्तुव॒ते प॑ज्रि॒याय॑ क॒क्षीव॑ते अरदतं॒ पुरं॑धिम् । का॒रो॒त॒राच्छ॒फादश्व॑स्य॒ वृष्ण॑: श॒तं कु॒म्भाँ अ॑सिञ्चतं॒ सुरा॑याः ॥

yuváṃ narā stuvaté pajriyā́ya kakṣī́vate aradataṃ púraṃdhim | kārotarā́c chaphā́d áśvasya vṛ́ṣṇaḥ śatáṃ kúmbhāṃ asiñcataṃ surā́yāḥ ||

You two, O strong Lords, to the praising Kakṣīvant of the Pajra line, brought Purandhi, the power of plenitude. From the hoof of the vigorous stallion you caused a hundred jars of surā to stream forth—an overflowing delight that nourishes the seeker’s increase.

यु॒वम् । न॒रा॒ । स्तु॒व॒ते । प॒ज्रि॒याय॑ । क॒क्षीव॑ते । अ॒र॒द॒त॒म् । पुर॑म्ऽधिम् । का॒रो॒त॒रात् । श॒फात् । अश्व॑स्य । वृष्णः॑ । श॒तम् । कु॒म्भान् । अ॒सि॒ञ्च॒त॒म् । सुरा॑याः ॥युवम् । नरा । स्तुवते । पज्रियाय । कक्षीवते । अरदतम् । पुरम्धिम् । कारोतरात् । शफात् । अश्वस्य । वृष्णः । शतम् । कुम्भान् । असिञ्चतम् । सुरायाः ॥yuvam | narā | stuvate | pajriyāya | kakṣīvate | aradatam | puram-dhim | kārotarāt | śaphāt | aśvasya | vṛṣṇaḥ | śatam | kumbhān | asiñcatam | surāyāḥ

युवाम्you two
युवाम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
नराO two men (Aśvins)
नरा:
सम्बोधन/कर्तृ (apposition to युवाम्)
TypeNoun
Rootनर
स्तुवते(to/for one) praising
स्तुवते:
TypeVerb
Rootस्तु (स्तवति)
पज्रियायto Pajriya (the Pajra-descended one)
पज्रियाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (used as noun-epithet)
Rootपज्रिय (प्रातिपदिक) / पज्रि-सम्बद्ध
कक्षीवतेto Kakṣīvān
कक्षीवते:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper)
Rootकक्षीवत् (ऋषि-नाम)
अरदतम्you two gave/granted
अरदतम्:
TypeVerb
Rootरद् (अरदत्)
पुरंधिम्Purandhi (a woman/consort; name)
पुरंधिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपुरंधि
कारोतरात्from Kārōtarā
कारोतरात्:
अपादान
TypeNoun
Rootकारोतर (प्रातिपदिक)
छफात्from the hoof
छफात्:
अपादान
TypeNoun
Rootछफ (प्रातिपदिक)
अश्वस्यof the horse
अश्वस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअश्व
वृष्णःof the stallion/bull (virile one)
वृष्णः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवृषन्
शतम्a hundred
शतम्:
कर्म (परिमाण)
TypeNumeral/Adjective
Rootशत
कुम्भान्jars/pitchers
कुम्भान्:
कर्म
TypeNoun
Rootकुम्भ
असिञ्चतम्you two poured/filled
असिञ्चतम्:
TypeVerb
Rootसिच् (सिञ्चति)
सुरायाःof surā (liquor)
सुरायाः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसुरा