HomeRig VedaMandala 1Sukta 116Mantra 22
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 22

Sukta 1.116

Rishi: Dīrghatamas Āucathya
Devata: Aśvinau (Nāsatyā)
Chandas: Triṣṭubh

शरस्य चिदार्चत्कस्यावतादा नीचादुच्चा चक्रथुः पातवे वाः । शयवे चिन्नासत्या शचीभिर्जसुरये स्तर्यं पिप्यथुर्गाम् ॥

श॒रस्य॑ चिदार्च॒त्कस्या॑व॒तादा नी॒चादु॒च्चा च॑क्रथु॒: पात॑वे॒ वाः । श॒यवे॑ चिन्नासत्या॒ शची॑भि॒र्जसु॑रये स्त॒र्यं॑ पिप्यथु॒र्गाम् ॥

śarásya cid ārcátkasyā́vatād ā́ nīcā́d uccā́ cakrathuḥ pátave vā́ḥ | śayáve cin nāsatyā śácībhiḥ jásuraye staryáṁ pipyathur gā́m ||

Even for Śara, from the low place you raised the waters upward for drinking, O Nāsatyas. And for Śayá you, by your effective powers, made the barren cow swell with milk for Jásura—turning deficiency into nourishment.

श॒रस्य॑ । चि॒त् । आ॒र्च॒त्ऽकस्य॑ । अ॒व॒तात् । आ । नी॒चात् । उ॒च्चा । च॒क्र॒थुः॒ । पात॑वे । वाः । श॒यवे॑ । चि॒त् । ना॒स॒त्या॒ । शची॑भिः । जसु॑रये । स्त॒र्य॑म् । पि॒प्य॒थुः॒ । गाम् ॥शरस्य । चित् । आर्चत्कस्य । अवतात् । आ । नीचात् । उच्चा । चक्रथुः । पातवे । वाः । शयवे । चित् । नासत्या । शचीभिः । जसुरये । स्तर्यम् । पिप्यथुः । गाम् ॥śarasya | cit | ārcat-kasya | avatāt | ā | nīcāt | uccā | cakrathuḥ | pātave | vāḥ | śayave | cit | nāsatyā | śacībhiḥ | jasuraye | staryam | pipyathuḥ | gām

शरस्यof the reed/arrow (Śara)
शरस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
चित्even, indeed
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय/निपात) अथवा चिद्
आर्चत्praised, sang
आर्चत्:
Kartā (with implied subject) / क्रिया
TypeVerb
Rootअर्च् (पूजायाम्/स्तुतौ)
कस्यof whom?
कस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अवतादof the protector/saviour
अवताद:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअव + ता/तृ (तरणे/रक्षणे) → अवतार/अवता (रक्षक) (प्रातिपदिक)
अदाthen
अदा:
TypeIndeclinable
Rootअद (अव्यय; ‘तदा/अथ’)
नीचात्from below
नीचात्:
Apādāna
TypeAdjective (used adverbially) / Noun
Rootनीच (प्रातिपदिक)
उच्चाon high, upward
उच्चा:
Adhikaraṇa (manner/position)
TypeAdjective (used adverbially)
Rootउच्च (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
चक्रथुःyou two have made/done
चक्रथुः:
Kartā (युवाम् = अश्विनौ) / क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (करणे)
पातवेfor drinking
पातवे:
Sampradāna (purpose/for drinking)
TypeVerbal noun (purpose)
Rootपा (पाने) → पातु (कृदन्त) / पातृ?; here infinitive-like dative of verbal noun
वाःfor you / of you
वाः:
Sampradāna/सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम) → वः (वेदिक रूप)
शयवेto Śayu (a man)
शयवे:
Sampradāna
TypeNoun (proper name)
Rootशयु/शय (प्रातिपदिक; नाम)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय/निपात)
नासत्याO Nāsatyas (Aśvins)
नासत्या:
सम्बोधन
TypeNoun (dual deity epithet)
Rootनासत्य (प्रातिपदिक; अश्विनोः नाम)
शचीभिःwith powers/skills
शचीभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootशची (प्रातिपदिक)
जसुरयेto Jasuri
जसुरये:
Sampradāna
TypeNoun (proper name)
Rootजसुरि/जसुर (प्रातिपदिक; नाम)
स्तर्यम्barren/unyielding
स्तर्यम्:
Karma (as qualifier of object)
TypeAdjective
Rootस्तर्य (प्रातिपदिक; ‘बाँझ/दुग्धहीन’ अथवा ‘स्तर-सम्बद्ध’)
पिप्यथुःyou two filled/satisfied, made to swell
पिप्यथुः:
Kartā (अश्विनौ) / क्रिया
TypeVerb
Rootप्यै/पि (प्रीणने/पूरणे) → पिप्य (intensive/perfect stem)
गाम्the cow
गाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)