Rig Veda 1.116.19: Mandala 1, Sukta 116, Mantra 19

Sukta 1.116

Rishi: Dīrghatamas Āucathya

Devata: Aśvinau (Nāsatyā)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

रयिं सुक्षत्रं स्वपत्यमायुः सुवीर्यं नासत्या वहन्ता । आ जह्नावीं समनसोप वाजैस्त्रिरह्नो भागं दधतीमयातम् ॥

Transliteration

rayíṁ sukṣatráṁ svápatyam ā́yuḥ suvī́ryaṁ nāsatyā váhantā | ā́ jahnā́vīṁ sámanasópa vā́jais trír áhno bhā́gaṁ dádhatīm ayātam ||

Translation

Bearing the rayi—fullness of being—bringing good rule, noble offspring, long life and heroic power, O Nāsatyas, you came to Jahnā́vī with one accord, with vāja-forces; she who sets the triple portion of the day received your coming.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• रयिम्: wealth, riches
• रयिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रयि (प्रातिपदिक)

• सुक्षत्रम्: having good dominion/protection
• सुक्षत्रम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सु-क्षत्र (प्रातिपदिक; क्षत्र < क्षत्र/क्षत्रि- ‘dominion, rule’)

• स्वपत्यम्: good lordship/own mastery
• स्वपत्यम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: स्व-पत्य (प्रातिपदिक)

• आयुः: life, lifespan
• आयुः: कर्म
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)

• सुवीर्यम्: excellent manly power/heroic strength
• सुवीर्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सु-वीर्य (प्रातिपदिक)

• नासत्या: O Nāsatyas (Aśvins)
• नासत्या: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: नासत्य (प्रातिपदिक; अश्विनौ)

• वहन्ता: bearing, conveying
• वहन्ता: कर्तृ
• Type: Verb (participial)
• Root: वह् (धातु) → वहन्त् (वर्तमान कृदन्त/शतृ)

• आ: hither, towards
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• जाह्नावीम्: Jāhnavī (the river Gaṅgā)
• जाह्नावीम्: कर्म
• Type: Noun (proper)
• Root: जाह्नावी (प्रातिपदिक; नदी-नाम, गङ्गा)

• समनसा: with one accord, unanimously
• समनसा: करण
• Type: Adjective (instrumental used adverbially)
• Root: स-मनस् (प्रातिपदिक; ‘with one mind’)

• उप: near, up to
• उप: —
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/निपात)

• वाजैः: with prizes/strengths (vājás)
• वाजैः: करण
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• त्रिः: thrice
• त्रिः: —
• Type: Indeclinable
• Root: त्रिस् (अव्यय)

• अह्नः: of the day
• अह्नः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अहन् (प्रातिपदिक)

• भागम्: share, portion
• भागम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)

• दधतीम्: bearing/holding, bestowing
• दधतीम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Verb (participial)
• Root: धा (धातु) → दधत् (वर्तमान कृदन्त/शतृ)

• अयातम्: come (you two), approach
• अयातम्: —
• Type: Verb
• Root: या (धातु) + आ (उपसर्ग) → आयातम् (लोट्/आज्ञार्थे) ; वैदिके ‘अयातम्’ इति निग्रह/प्रगृह्य-रूपम्