HomeRig VedaMandala 1Sukta 116Mantra 16
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 16

Sukta 1.116

Rishi: Kakṣīvant Dairghatamasa
Devata: Aśvinau (Nāsatyā)
Chandas: Triṣṭubh

शतं मेषान्वृक्ये चक्षदानमृज्राश्वं तं पितान्धं चकार । तस्मा अक्षी नासत्या विचक्ष आधत्तं दस्रा भिषजावनर्वन् ॥

श॒तं मे॒षान्वृ॒क्ये॑ चक्षदा॒नमृ॒ज्राश्वं॒ तं पि॒तान्धं च॑कार । तस्मा॑ अ॒क्षी ना॑सत्या वि॒चक्ष॒ आध॑त्तं दस्रा भिषजावन॒र्वन् ॥

śatáṃ meṣā́n vṛ́kye cakṣadā́nam ṛjrā́śvaṃ táṃ pitā́ndhaṃ cakāra | tásmā akṣī́ nāsatyā vi-cákṣe ā́dhattam dasrā bhiṣajāv anarván ||

Ṛjrāśva, who gave a hundred sheep to the she-wolf, his father made blind. To him, O Nāsatyas, you set in place eyes of clear seeing—O wondrous physicians, unerring—restoring the light of discernment.

श॒तम् । मे॒षान् । वृ॒क्ये॑ । च॒क्ष॒दा॒नम् । ऋ॒ज्रऽअ॑श्वम् । तम् । पि॒ता । अ॒न्धम् । च॒का॒र॒ । तस्मै॑ । अ॒क्षी इति॑ । ना॒स॒त्या॒ । वि॒ऽचक्षे॑ । आ । अ॒ध॒त्त॒म् । द॒स्रा॒ । भि॒ष॒जौ॒ । अ॒न॒र्वन् ॥शतम् । मेषान् । वृक्ये । चक्षदानम् । ऋज्रअश्वम् । तम् । पिता । अन्धम् । चकार । तस्मै । अक्षी इति । नासत्या । विचक्षे । आ । अधत्तम् । दस्रा । भिषजौ । अनर्वन् ॥śatam | meṣān | vṛkye | cakṣadānam | ṛjra-aśvam | tam | pitā | andham | cakāra | tasmai | akṣī iti | nāsatyā | vi-cakṣe | ā | adhattam | dasrā | bhiṣajau | anarvan

शतम्a hundred
शतम्:
Karma
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
मेof me / my
मे:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
मेषान्rams
मेषान्:
Karma
TypeNoun
Rootमेष (प्रातिपदिक)
वृक्येin/at the she-wolf (i.e., in the wolf’s keeping / in the she-wolf’s place)
वृक्ये:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवृकी (प्रातिपदिक)
चक्षदानम्giving sight / bestowing vision
चक्षदानम्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective/Participle
Rootचक्ष् (धातु) + दा (धातु) → चक्षद्-दान (कृदन्त-समास)
ऋज्राश्वम्Ṛjrāśva (name of a man)
ऋज्राश्वम्:
Karma
TypeProper Noun
Rootऋज्राश्व (प्रातिपदिक; नाम)
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
पिताthe father
पिता:
Kartā
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
अन्धम्blind
अन्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्ध (प्रातिपदिक)
चकारmade / rendered
चकार:
Kriyā
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradāna
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
अक्षीtwo eyes
अक्षी:
Karma
TypeNoun
Rootअक्षि (प्रातिपदिक)
नासत्याO Nāsatyas (Aśvins)
नासत्या:
Sambodhana
TypeProper Noun
Rootनासत्य (प्रातिपदिक; अश्विनौ)
विचक्षsee clearly / look forth
विचक्ष:
Kriyā
TypeVerb
Rootवि-चक्ष् (धातु)
आधत्तम्you two placed / you two put on
आधत्तम्:
Kriyā
TypeVerb
Rootआ-धा (धातु)
दस्राO wondrous/skillful ones
दस्रा:
Sambodhana
TypeAdjective (epithet)
Rootदस्र (प्रातिपदिक; अश्विनौ)
भिषजौthe two physicians
भिषजौ:
Kartā
TypeNoun
Rootभिषज् (प्रातिपदिक)
अनर्वन्O faultless/unyoking (unfailing) ones
अनर्वन्:
Sambodhana
TypeAdjective (epithet)
Rootअनर्वन् (प्रातिपदिक; विशेषण)