Rig Veda 1.116.16: Mandala 1, Sukta 116, Mantra 16

Sukta 1.116

Rishi: Kakṣīvant Dairghatamasa

Devata: Aśvinau (Nāsatyā)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

शतं मेषान्वृक्ये चक्षदानमृज्राश्वं तं पितान्धं चकार । तस्मा अक्षी नासत्या विचक्ष आधत्तं दस्रा भिषजावनर्वन् ॥

Transliteration

śatáṃ meṣā́n vṛ́kye cakṣadā́nam ṛjrā́śvaṃ táṃ pitā́ndhaṃ cakāra | tásmā akṣī́ nāsatyā vi-cákṣe ā́dhattam dasrā bhiṣajāv anarván ||

Translation

Ṛjrāśva, who gave a hundred sheep to the she-wolf, his father made blind. To him, O Nāsatyas, you set in place eyes of clear seeing—O wondrous physicians, unerring—restoring the light of discernment.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• शतम्: a hundred
• शतम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)

• मे: of me / my
• मे: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• मेषान्: rams
• मेषान्: Karma
• Type: Noun
• Root: मेष (प्रातिपदिक)

• वृक्ये: in/at the she-wolf (i.e., in the wolf’s keeping / in the she-wolf’s place)
• वृक्ये: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: वृकी (प्रातिपदिक)

• चक्षदानम्: giving sight / bestowing vision
• चक्षदानम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective/Participle
• Root: चक्ष् (धातु) + दा (धातु) → चक्षद्-दान (कृदन्त-समास)

• ऋज्राश्वम्: Ṛjrāśva (name of a man)
• ऋज्राश्वम्: Karma
• Type: Proper Noun
• Root: ऋज्राश्व (प्रातिपदिक; नाम)

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• पिता: the father
• पिता: Kartā
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• अन्धम्: blind
• अन्धम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अन्ध (प्रातिपदिक)

• चकार: made / rendered
• चकार: Kriyā
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• तस्मै: to him
• तस्मै: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• अक्षी: two eyes
• अक्षी: Karma
• Type: Noun
• Root: अक्षि (प्रातिपदिक)

• नासत्या: O Nāsatyas (Aśvins)
• नासत्या: Sambodhana
• Type: Proper Noun
• Root: नासत्य (प्रातिपदिक; अश्विनौ)

• विचक्ष: see clearly / look forth
• विचक्ष: Kriyā
• Type: Verb
• Root: वि-चक्ष् (धातु)

• आधत्तम्: you two placed / you two put on
• आधत्तम्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: आ-धा (धातु)

• दस्रा: O wondrous/skillful ones
• दस्रा: Sambodhana
• Type: Adjective (epithet)
• Root: दस्र (प्रातिपदिक; अश्विनौ)

• भिषजौ: the two physicians
• भिषजौ: Kartā
• Type: Noun
• Root: भिषज् (प्रातिपदिक)

• अनर्वन्: O faultless/unyoking (unfailing) ones
• अनर्वन्: Sambodhana
• Type: Adjective (epithet)
• Root: अनर्वन् (प्रातिपदिक; विशेषण)