HomeRig VedaMandala 1Sukta 116Mantra 13
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 1.116

Rishi: Kakṣīvant Dairghatamasa
Devata: Aśvinau (Nāsatyā)
Chandas: Triṣṭubh

अजोहवीन्नासत्या करा वां महे यामन्पुरुभुजा पुरंधिः । श्रुतं तच्छासुरिव वध्रिमत्या हिरण्यहस्तमश्विनावदत्तम् ॥

अजो॑हवीन्नासत्या क॒रा वां॑ म॒हे याम॑न्पुरुभुजा॒ पुरं॑धिः । श्रु॒तं तच्छासु॑रिव वध्रिम॒त्या हिर॑ण्यहस्तमश्विनावदत्तम् ॥

ájo havīn nāsatyā karā́ vāṃ mahé yā́man puru-bhujā púraṃdhiḥ | śrutáṃ tác chā́sur iva vadhri-matyā́ hiraṇya-hástam aśvināv adattam ||

Purandhi called you, O Nāsatyas, with her hands in the great journey, O wide-givers. And it was heard: as a command is obeyed, you granted to Vadhri-matī a golden hand—restoring her power to act and shape.

अजो॑हवीत् । ना॒स॒त्या॒ । क॒रा । वा॒म् । म॒हे । याम॑न् । पु॒रु॒ऽभु॒जा॒ । पुर॑म्ऽधिः । श्रु॒तम् । तत् । शासुः॑ऽइव । व॒ध्र॒िऽम॒त्याः । हिर॑ण्यऽहस्तम् । अ॒श्वि॒नौ॒ । अ॒द॒त्त॒म् ॥अजोहवीत् । नासत्या । करा । वाम् । महे । यामन् । पुरुभुजा । पुरम्धिः । श्रुतम् । तत् । शासुःइव । वध्रिमत्याः । हिरण्यहस्तम् । अश्विनौ । अदत्तम् ॥ajohavīt | nāsatyā | karā | vām | mahe | yāman | puru-bhujā | puram-dhiḥ | śrutam | tat | śāsuḥ-iva | vadhri-matyāḥ | hiraṇya-hastam | aśvinau | adattam

अजःthe goat (Ajá, a person/being)
अजः:
Kartā
TypeNoun
Rootअज (प्रातिपदिक) / √अज् (गतौ) (निरुक्त-संबन्धः)
अहवीत्called/invoked
अहवीत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√ह्वे (आह्वाने)
नासत्याO Nāsatyas (Aśvins)
नासत्या:
Sambodhana
TypeNoun
Rootनासत्य (प्रातिपदिक)
करा(your) two hands
करा:
Karma
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
वाम्of you two / to you two
वाम्:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
महेin the great
महे:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
यामन्course/going, journey, path
यामन्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootयामन् (प्रातिपदिक)
पुरुभुजाO wide-armed/many-helping (Aśvins)
पुरुभुजा:
Sambodhana
TypeAdjective
Rootपुरु-भुज् (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास; प्रातिपदिक)
पुरंधिःPurandhi (a woman/personified bounty)
पुरंधिः:
Kartā
TypeNoun
Rootपुरंधि (प्रातिपदिक)
श्रुतम्heard, well-known
श्रुतम्:
Kriyā-viśeṣaṇa
TypeParticiple/Adjective
Root√श्रु (श्रवणे) → श्रुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
शासुःof the ruler/commander
शासुः:
Sambandha
TypeNoun (agent/descriptor)
Root√शास् (अनुशासने) → शासु (कृदन्त/नामधातु-प्रातिपदिक; ‘शासु’ = शासक/शासिन्-सम्बद्धः)
इवlike, as
इव:
Upamā
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
असुरिवlike an Asura (lordly one)
असुरिव:
Upamā
TypeNoun + Indeclinable
Rootअसुर (प्रातिपदिक) + इव
वध्रिमत्याwith/through (the woman) Vadhri-matī
वध्रिमत्या:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootवध्रिमत् (प्रातिपदिक; ‘वध्रि’ = वन्ध्य/अन्ध/विकल इत्यादि व्याख्येयम्)
हिरण्यहस्तम्golden-handed (one)
हिरण्यहस्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootहिरण्य-हस्त (समास-प्रातिपदिक)
अश्विनौthe two Aśvins
अश्विनौ:
Kartā
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
अदत्तम्gave
अदत्तम्:
Kriyā
TypeVerb
Root√दा (दाने)