HomeRig VedaMandala 1Sukta 115Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 1.115

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional attribution for RV 1.115)
Devata: Sūrya (with Uṣas in imagery)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

सूर्यो देवीमुषसं रोचमानां मर्यो न योषामभ्येति पश्चात् । यत्रा नरो देवयन्तो युगानि वितन्वते प्रति भद्राय भद्रम् ॥

सूर्यो॑ दे॒वीमु॒षसं॒ रोच॑मानां॒ मर्यो॒ न योषा॑म॒भ्ये॑ति प॒श्चात् । यत्रा॒ नरो॑ देव॒यन्तो॑ यु॒गानि॑ वितन्व॒ते प्रति॑ भ॒द्राय॑ भ॒द्रम् ॥

sū́ryo devī́m uṣásaṃ rócamānāṃ máryo ná yóṣām abhyèti paścā́t | yátrā náro deva-yánto yugā́ni vi-tanváte práti bhadrā́ya bhadrám ||

Surya follows after the shining Dawn as a young man follows a maiden. There where men who seek the Divine spread out the ages, they set good against good—each auspicious step answering to a greater auspiciousness.

सूर्यः॑ । दे॒वीम् । उ॒षसम् । रोच॑मानाम् । मर्यः॑ । न । योषा॑म् । अ॒भि । ए॒ति॒ । प॒श्चात् । यत्र॑ । नरः॑ । दे॒व॒ऽयन्तः॑ । यु॒गानि॑ । वि॒ऽत॒न्व॒ते । प्रति॑ । भ॒द्राय॑ । भ॒द्रम् ॥सूर्यः । देवीम् । उषसम् । रोचमानाम् । मर्यः । न । योषाम् । अभि । एति । पश्चात् । यत्र । नरः । देवयन्तः । युगानि । वितन्वते । प्रति । भद्राय । भद्रम् ॥sūryaḥ | devīm | uṣasam | rocamānām | maryaḥ | na | yoṣām | abhi | eti | paścāt | yatra | naraḥ | deva-yantaḥ | yugāni | vi-tanvate | prati | bhadrāya | bhadram

सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसूर्य- (प्रातिपदिक)
देवीम्the goddess (f.)
देवीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेवी- (देव- + ङीप्)
उषसम्Dawn
उषसम्:
कर्म
TypeNoun
Rootउषस्- (प्रातिपदिक)
रोचमानाम्shining, radiant
रोचमानाम्:
TypeAdjective/Participle
Root√रुच् (दीप्तौ) → रोचमान- (शतृ/शानच्-वर्तमान कृदन्त)
मर्यःa young man, suitor
मर्यः:
कर्तृ (उपमान-कर्तृ)
TypeNoun
Rootमर्य- (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
योषाम्a young woman
योषाम्:
कर्म (उपमान-कर्म)
TypeNoun
Rootयोषा- (प्रातिपदिक)
अभ्येतिapproaches, goes up to
अभ्येति:
क्रिया
TypeVerb
Rootअभि-√इ (गतौ)
पश्चात्from behind; afterwards
पश्चात्:
अधिकरण (काल/दिशा)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण (देश)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
नरःmen
नरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनर- (प्रातिपदिक)
देवयन्तःgod-seeking, devoted to the gods
देवयन्तः:
TypeAdjective/Participle
Rootदेवयन्त्- (देवय्/देवयति ‘देवेषु प्रवृत्तिः/देवपूजा’ इत्यर्थे; वर्तमान कृदन्त)
युगानिyokes; pairs; generations/ages (contextual)
युगानि:
कर्म
TypeNoun
Rootयुग- (प्रातिपदिक)
वितन्वतेthey spread out, extend
वितन्वते:
क्रिया
TypeVerb
Rootवि-√तन् (विस्तारे) → वितनुते
प्रतिtowards; in return
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय/उपसर्ग)
भद्रायfor the auspicious (good)
भद्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective
Rootभद्र- (प्रातिपदिक)
भद्रम्the auspicious (good)
भद्रम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootभद्र- (प्रातिपदिक)