HomeRig VedaMandala 1Sukta 113Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 1.113

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditionally for RV 1.113)
Devata: Uṣas (Dawn)
Chandas: Triṣṭubh

परायतीनामन्वेति पाथ आयतीनां प्रथमा शश्वतीनाम् । व्युच्छन्ती जीवमुदीरयन्त्युषा मृतं कं चन बोधयन्ती ॥

प॒रा॒य॒ती॒नामन्वे॑ति॒ पाथ॑ आयती॒नां प्र॑थ॒मा शश्व॑तीनाम् । व्यु॒च्छन्ती॑ जी॒वमु॑दी॒रय॑न्त्यु॒षा मृ॒तं कं च॒न बो॒धय॑न्ती ॥

parāyatī́nām ánv eti pā́tha āyatī́nām prathamā́ śáśvatīnām | vyucchántī jīváṁ udīráyanty uṣā́ mṛtáṁ káṁ caná bodháyantī ||

She follows the track of those who depart and goes first before those who come—everlasting in her succession. Dawning, she raises up the living being; she does not awaken any deadness at all, but calls the life-force to rise.

प॒रा॒य॒ती॒नाम् । अनु॑ । ए॒ति॒ । पाथः॑ । आ॒ऽय॒ती॒नाम् । प्र॒थ॒मा । शश्व॑तीनाम् । वि॒ऽउ॒च्छन्ती॑ । जी॒वम् । उ॒त्ऽई॒रय॑न्ती । उ॒षाः । मृ॒तम् । कम् । च॒न । बो॒धय॑न्ती ॥परायतीनाम् । अनु । एति । पाथः । आयतीनाम् । प्रथमा । शश्वतीनाम् । विउच्छन्ती । जीवम् । उत्ईरयन्ती । उषाः । मृतम् । कम् । चन । बोधयन्ती ॥parāyatīnām | anu | eti | pāthaḥ | āyatīnām | prathamā | śaśvatīnām | vi-ucchantī | jīvam | ut-īrayantī | uṣāḥ | mṛtam | kam | cana | bodhayantī

परायतिनाम्of those who go away / of the departing (nights)
परायतिनाम्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun (participle used substantively)
Rootपरायती (√या + परा, वर्तमान-कृदन्त/शतृ)
अन्वेतिfollows
अन्वेति:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√इ (अनु + √इ) अनु-एति
पाथःthe path
पाथः:
कर्म
TypeNoun
Rootपाथस् (प्रातिपदिक)
आयतीनाम्of those who come / of the approaching (dawns)
आयतीनाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun (participle used substantively)
Rootआयती (आ + √या, वर्तमान-कृदन्त/शतृ)
प्रथमाthe first
प्रथमा:
कर्तृ (उषसः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
शश्वतीनाम्of the ever-recurring / perpetual (ones)
शश्वतीनाम्:
सम्बन्ध
TypeAdjective (used substantively)
Rootशश्वत् (प्रातिपदिक)
व्युच्छन्तीshining forth; dawning
व्युच्छन्ती:
कर्तृ (उषा)
TypeVerb (participle)
Root√उच्छ् (वि + √उच्छ्) वर्तमान-कृदन्त (शतृ)
जीवम्the living (one); life
जीवम्:
कर्म
TypeAdjective (substantivized)
Rootजीव (प्रातिपदिक)
उदीरयन्तीraising up; arousing
उदीरयन्ती:
कर्तृ (उषा)
TypeVerb (participle)
Root√ईर्/√ईरय् (उद् + √ईरय्) वर्तमान-कृदन्त (शतृ)
उषाःUṣas (Dawn)
उषाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
मृतम्the dead (one)
मृतम्:
कर्म
TypeAdjective (substantivized)
Rootमृत (√मृ + क्त) / मृत (प्रातिपदिक)
कम्any (one)
कम्:
कर्म (मृतम् विशेषण-रूपेण: ‘any’)
TypePronoun
Rootक (प्रश्न/अनिर्दिष्ट सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चनeven; at all
चन:
समुच्चय/निपात (emphatic/indefinite with ka-)
TypeIndeclinable
Rootचन (निपात)
बोधयन्तीawakening
बोधयन्ती:
कर्तृ (उषा)
TypeVerb (participle)
Root√बुध् (चुरादि, बोधयति) वर्तमान-कृदन्त (शतृ)