HomeRig VedaMandala 1Sukta 113Mantra 19
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 19

Sukta 1.113

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional)
Devata: Uṣas (identified with Aditi’s manifestation)
Chandas: Triṣṭubh

माता देवानामदितेरनीकं यज्ञस्य केतुर्बृहती वि भाहि । प्रशस्तिकृद्ब्रह्मणे नो व्युच्छा नो जने जनय विश्ववारे ॥

मा॒ता दे॒वाना॒मदि॑ते॒रनी॑कं य॒ज्ञस्य॑ के॒तुर्बृ॑ह॒ती वि भा॑हि । प्र॒श॒स्ति॒कृद्ब्रह्म॑णे नो॒ व्यु१॒॑च्छा नो॒ जने॑ जनय विश्ववारे ॥

mātā́ devā́nām áditeḥ ánīkaṃ yajñásya ketúr bṛhatī́ ví bhāhi | praśastikṛ́d bráhmaṇe no vyùcchā no jáne janaya viśvavāre ||

Mother of the gods, the face of Aditi, the banner of the sacrifice—O Vast One, shine out. Maker of the right praise for our sacred word, dawn forth for us; bring to birth in our people the plenitudes of all that is desirable.

मा॒ता । दे॒वाना॑म् । अदि॑तेः । अनी॑कम् । य॒ज्ञस्य॑ । के॒तुः । बृ॒ह॒ती । वि । भा॒हि॒ । प्र॒श॒स्ति॒ऽकृत् । ब्रह्म॑णे । नः॒ । वि । उ॒च्छ॒ । नः॒ । जने॑ । ज॒न॒य॒ । वि॒श्व॒ऽवा॒रे॒ ॥माता । देवानाम् । अदितेः । अनीकम् । यज्ञस्य । केतुः । बृहती । वि । भाहि । प्रशस्तिकृत् । ब्रह्मणे । नः । वि । उच्छ । नः । जने । जनय । विश्ववारे ॥mātā | devānām | aditeḥ | anīkam | yajñasya | ketuḥ | bṛhatī | vi | bhāhi | praśasti-kṛt | brahmaṇe | naḥ | vi | uccha | naḥ | jane | janaya | viśva-vāre

माताmother
माता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमातृ
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव
अदितेःof Aditi
अदितेः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun (Proper)
Rootअदिति
अनीकम्face; appearance; front
अनीकम्:
कर्तृ/कर्म (सन्दर्भानुसार)
TypeNoun
Rootअनीक
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootयज्ञ
केतुःbanner; sign; signal
केतुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकेतु
बृहतीgreat; lofty
बृहती:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootबृहती (बृहत्)
विapart; forth; widely
वि:
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootवि
भाहिshine forth
भाहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootभा (भा॒ दीप्तौ)
प्रशस्तिकृत्maker of praise; bestower of renown
प्रशस्तिकृत्:
कर्तृ (सम्बोधन/विशेषण)
TypeAgent noun (compound)
Rootप्रशस्ति + कृ (कृञ् करणे)
ब्रह्मणेfor the sacred formulation/prayer
ब्रह्मणे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
नःof us / to us
नः:
सम्बन्ध/सम्प्रदान (सन्दर्भानुसार)
TypePronoun
Rootअस्मद्
विapart; forth
वि:
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootवि
उच्छाdawn forth; shine up
उच्छा:
क्रिया
TypeVerb
Rootवस्/उष् (उषः-सम्बद्धः; ‘उच्छ्’ = उद्+छा/उष्-प्रभाते)
नःfor us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद्
जनेamong the people; in the folk
जने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootजन
जनयbeget; generate; produce
जनय:
क्रिया
TypeVerb
Rootजन् (जनीँ प्रादुर्भावे)
विश्ववारेO all-lovely one; O universally desirable (Dawn)
विश्ववारे:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootविश्व + वार (वा॒र = वरणीय/प्रिय/उत्तम; ‘विश्ववारा’)