HomeRig VedaMandala 1Sukta 113Mantra 15
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 15

Sukta 1.113

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional)
Devata: Uṣas
Chandas: Triṣṭubh

आवहन्ती पोष्या वार्याणि चित्रं केतुं कृणुते चेकिताना । ईयुषीणामुपमा शश्वतीनां विभातीनां प्रथमोषा व्यश्वैत् ॥

आ॒वह॑न्ती॒ पोष्या॒ वार्या॑णि चि॒त्रं के॒तुं कृ॑णुते॒ चेकि॑ताना । ई॒युषी॑णामुप॒मा शश्व॑तीनां विभाती॒नां प्र॑थ॒मोषा व्य॑श्वैत् ॥

āváhantī póṣyā vā́ryāṇi citráṃ ketúṃ kṛṇute cékītānā | īyúṣīṇām upamā́ śáśvatīnām vibhātīnā́m prathamóṣā vyàśvait ||

Bringing the fosterings and the desirable plenitudes, she makes a wondrous banner of light, conscious and discerning. The first Uṣas has shone out, a constant exemplar for all the dawns that have come and will come, for all the shining ones.

आ॒ऽवह॑न्ती । पोष्या॑ । वार्या॑णि । चि॒त्रम् । के॒तुम् । कृ॒णु॒ते॒ । चेकि॑ताना । ई॒युषी॑णाम् । उ॒प॒ऽमा । शश्व॑तीनाम् । वि॒ऽभा॒ती॒नाम् । प्र॒थ॒मा । उ॒षाः । वि । अ॒श्वै॒त् ॥आवहन्ती । पोष्या । वार्याणि । चित्रम् । केतुम् । कृणुते । चेकिताना । ईयुषीणाम् । उपमा । शश्वतीनाम् । विभातीनाम् । प्रथमा । उषाः । वि । अश्वैत् ॥āvahantī | poṣyā | vāryāṇi | citram | ketum | kṛṇute | cekitānā | īyuṣīṇām | upa-mā | śaśvatīnām | vi-bhātīnām | prathamā | uṣāḥ | vi | aśvait

आवहन्तीbringing, conveying (she)
आवहन्ती:
कर्तृ
TypeParticiple (Adjectival) / Noun-like
Rootआ-√वह् (वहति) / प्रातिपदिक: आवहन्ती (वर्तमानकृदन्त)
पोष्याnourishing, fostering
पोष्या:
कर्म (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootपोष्य (√पुष् ‘to thrive, nourish’ से) / प्रातिपदिक: पोष्य
वार्याणिdesirable (goods), choice treasures
वार्याणि:
कर्म
TypeNoun/Adjective (substantivized)
Rootवार्य (√वृ/√वर् ‘to choose, desire’ से; ‘वरणीय/इष्ट’)
चित्रम्bright, variegated, wondrous
चित्रम्:
कर्म (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
केतुम्banner; light-sign, radiance
केतुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकेतु (प्रातिपदिक)
कृणुतेmakes, fashions
कृणुते:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (करोति)
चेकिनानाkeenly aware, discerning
चेकिनाना:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
TypeParticiple (Adjectival)
Root√चित् (चेतयति/चिकेति; ‘to perceive, be aware’) / प्रातिपदिक: चेकिनाना
ईयुषीणाम्of those who have gone/come (earlier)
ईयुषीणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun (genitive dependent)
Root√इ (to go) से क्त्व/परिपूर्ण-रूप ‘ईयुष्’ (gone) / प्रातिपदिक: ईयुषी (स्त्री)
उपमाthe likeness, the counterpart
उपमा:
कर्तृ/विशेष्य (सम्बन्ध-वाक्यांश)
TypeNoun
Rootउपमा (प्रातिपदिक)
शश्वतीनाम्ever-recurring, perpetual
शश्वतीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी; विशेषण)
TypeAdjective
Rootशश्वत् (प्रातिपदिक)
विभातीनाम्of the shining ones (dawns)
विभातीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeParticiple used as Noun
Rootवि-√भा (to shine forth) से ‘विभाती’ (शतृ-स्त्री) / प्रातिपदिक: विभाती
प्रथमाthe first
प्रथमा:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
उषाःDawn
उषाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
व्यश्वैत्shone forth, became manifest
व्यश्वैत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवि-√श्वि/√श्वि̄ (to become bright/white; ‘to shine forth’)