HomeRig VedaMandala 1Sukta 113Mantra 14
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 14

Sukta 1.113

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional attribution for RV 1.113)
Devata: Uṣas (Dawn)
Chandas: Triṣṭubh

व्यञ्जिभिर्दिव आतास्वद्यौदप कृष्णां निर्णिजं देव्यावः । प्रबोधयन्त्यरुणेभिरश्वैरोषा याति सुयुजा रथेन ॥

व्य१॒॑ञ्जिभि॑र्दि॒व आता॑स्वद्यौ॒दप॑ कृ॒ष्णां नि॒र्णिजं॑ दे॒व्या॑वः । प्र॒बो॒धय॑न्त्यरु॒णेभि॒रश्वै॒रोषा या॑ति सु॒युजा॒ रथे॑न ॥

vy àñjíbhiḥ divá ātā́sv adyaut ápa kṛṣṇā́m nirṇíjaṃ devy ā́vaḥ | prabodháyanty aruṇébhiḥ aśváir óṣā yāti suyújā ráthena ||

With her radiant adornments she shines forth from the dwelling-places of Heaven; the goddess has cast away the black covering. Awakening all with her ruddy horses, Uṣas comes, well-yoked, upon her chariot.

वि । अ॒ञ्जिऽभिः॑ । दि॒वः । आता॑सु । अ॒द्यौ॒त् । अप॑ । कृ॒ष्णाम् । निः॒ऽनिज॑म् । दे॒वी । आ॒व॒रित्या॑वः । प्र॒ऽबो॒धय॑न्ती । अ॒रु॒णेभिः॑ । अश्वैः॑ । आ । उ॒षाः । या॒ति॒ । सु॒ऽयुजा॑ । रथे॑न ॥वि । अञ्जिभिः । दिवः । आतासु । अद्यौत् । अप । कृष्णाम् । निःनिजम् । देवी । आवरित्यावः । प्रबोधयन्ती । अरुणेभिः । अश्वैः । आ । उषाः । याति । सुयुजा । रथेन ॥vi | añji-bhiḥ | divaḥ | ātāsu | adyaut | apa | kṛṣṇām | niḥ-nijam | devī | āvar ity āvaḥ | pra-bodhayantī | aruṇebhiḥ | aśvaiḥ | ā | uṣāḥ | yāti | su-yujā | rathena

व्यञ्जिभिःwith adornments/with ornaments (means)
व्यञ्जिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootव्यञ्जि- (प्रातिपदिक; ‘अलङ्कार/प्रकाशन-उपकरण’)
दिवःfrom heaven/sky
दिवः:
Apādāna
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ- (प्रातिपदिक)
towards, forth
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
आतस्वत्straightway/just so, forthwith
आतस्वत्:
TypeIndeclinable
Rootआ-तस्-वत् (अव्यय/तद्धित; ‘तस्मात् प्रकारात्’)
द्यौत्shone forth
द्यौत्:
Kartā
TypeVerb
Rootद्युत् (धातु: द्युतँ ‘दीप्तौ’)
अपaway, off
अप:
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/निपात)
कृष्णाम्the black (darkness)
कृष्णाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकृष्ण- (प्रातिपदिक)
निर्णिजम्covering/garment (veil)
निर्णिजम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिर्णिज्- (प्रातिपदिक; ‘आवरण/वस्त्र/आच्छादन’)
देव्यावःthe divine help/protection (of the goddess)
देव्यावः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव्यावस्- (प्रातिपदिक; ‘देवी-आवस्’ = दिव्य-रक्षा/सहायता)
प्रबोधयन्तीawakening, rousing
प्रबोधयन्ती:
Kartā
TypeVerb
Rootप्र-√बुध् (धातु: बुधँ ‘अवबोधने’)
अरुणेभिःwith ruddy (ones)
अरुणेभिः:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootअरुण- (प्रातिपदिक)
अश्वैःwith horses
अश्वैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअश्व- (प्रातिपदिक)
उषाःDawn
उषाः:
Kartā
TypeNoun
Rootउषस्- (प्रातिपदिक)
यातिgoes, comes
याति:
Kartā
TypeVerb
Root√या (धातु: या ‘गत्यर्थे’)
सुयुजाwith well-yoked (team)
सुयुजा:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootसु-युज् (प्रातिपदिक; ‘सु’ + युज् ‘युक्त’)
रथेनwith a chariot
रथेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootरथ- (प्रातिपदिक)