HomeRig VedaMandala 1Sukta 113Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 1.113

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditionally for RV 1.113)
Devata: Uṣas (Dawn)
Chandas: Triṣṭubh

ईयुष्टे ये पूर्वतरामपश्यन्व्युच्छन्तीमुषसं मर्त्यासः । अस्माभिरू नु प्रतिचक्ष्याभूदो ते यन्ति ये अपरीषु पश्यान् ॥

ई॒युष्टे ये पूर्व॑तरा॒मप॑श्यन्व्यु॒च्छन्ती॑मु॒षसं॒ मर्त्या॑सः । अ॒स्माभि॑रू॒ नु प्र॑ति॒चक्ष्या॑भू॒दो ते य॑न्ति॒ ये अ॑प॒रीषु॒ पश्या॑न् ॥

īyúṣ ṭe yé pū́rvatārām ápaśyan vyucchántīm uṣásaṁ mártyāsaḥ | asmā́bhir ū́ nú praticákṣyā abhūd ó te yánti yé aparī́ṣu páśyān ||

They have gone—those mortals who saw the earlier Dawn as she dawned forth. Now she has become visible to us in return; but those pass on who, even while seeing, remain in the farther distances.

ई॒युः । ते । ये । पूर्व॑ऽतराम् । अप॑श्यन् । वि॒ऽउ॒च्छन्ती॑म् । उ॒षस॑म् । मर्त्या॑सः । अ॒स्माभिः॑ । ऊँ॒ इति॑ । नु । प्र॒ति॒ऽचक्ष्या॑ । अ॒भू॒त् । ओ इति॑ । ते । य॒न्ति॒ । ये । अ॒प॒रीषु॑ । पश्या॑न् ॥ईयुः । ते । ये । पूर्वतराम् । अपश्यन् । विउच्छन्तीम् । उषसम् । मर्त्यासः । अस्माभिः । ऊँ इति । नु । प्रतिचक्ष्या । अभूत् । ओ इति । ते । यन्ति । ये । अपरीषु । पश्यान् ॥īyuḥ | te | ye | pūrva-tarām | apaśyan | vi-ucchantīm | uṣasam | martyāsaḥ | asmābhiḥ | oṃ iti | nu | prati-cakṣyā | abhūt | o iti | te | yanti | ye | aparīṣu | paśyān

ईयुःthey have gone / they went
ईयुः:
Kartā
TypeVerb
Rootइ (धातु) → परस्मैपद परिपूर्ण (इयाय/ईय)
तेthose (men)
ते:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
येwho
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (संबन्ध-सर्वनाम)
पूर्वतराम्earlier / more former
पूर्वतराम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक) + तर (तुलनार्थक प्रत्यय)
अपश्यन्they saw
अपश्यन्:
Kartā
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) (पश्यति)
व्युच्छन्तीम्dawning forth, shining out
व्युच्छन्तीम्:
Karma
TypeParticiple (Adjective)
Rootवि + उच्छ् (धातु) / उच्छति ‘to dawn, shine forth’ (वर्तमान कृदन्त)
उषसम्Uṣas (Dawn)
उषसम्:
Karma
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
मर्त्यासःmortals
मर्त्यासः:
Kartā
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
अस्माभिःby us / with us
अस्माभिः:
Karaṇa
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
indeed, just
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
नुnow, then
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
प्रतिtowards, in return
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
चक्ष्या(our) sight/seeing; visibility
चक्ष्या:
Kartā
TypeNoun (action-noun) / verbal noun
Rootचक्ष् (धातु) ‘to see’ → चक्ष्य (भविष्यत्/विधिलिङ्-आधार) (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अभूत्has become / became
अभूत्:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
indeed
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
तेthose
ते:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
यन्तिthey go
यन्ति:
Kartā
TypeVerb
Rootया (धातु) ‘to go’
येwho
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (संबन्ध-सर्वनाम)
अपरीषुin the later (times) / among those that come after
अपरीषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun/Adjective (locative plural)
Rootअपरी (प्रातिपदिक; ‘later/after, coming behind’)
पश्यान्seeing (beholding)
पश्यान्:
Kartā
TypeParticiple
Rootदृश् (धातु) → पश्यत् (वर्तमान कृदन्त)