HomeRig VedaMandala 1Sukta 111Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.111

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa (traditional attribution for RV 1.111)
Devata: Ṛbhus (with the theme of victorious attainment)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 1.111; requires pada-count verification in a full metrical scan)

आ तक्षत सातिमस्मभ्यमृभवः सातिं रथाय सातिमर्वते नरः । सातिं नो जैत्रीं सं महेत विश्वहा जामिमजामिं पृतनासु सक्षणिम् ॥

आ त॑क्षत सा॒तिम॒स्मभ्य॑मृभवः सा॒तिं रथा॑य सा॒तिमर्व॑ते नरः । सा॒तिं नो॒ जैत्रीं॒ सं म॑हेत वि॒श्वहा॑ जा॒मिमजा॑मिं॒ पृत॑नासु स॒क्षणि॑म् ॥

ā tákṣata sātím asmábhyam ṛbhavaḥ sātíṃ rathā́ya sātím árvate naraḥ | sātíṃ no jáitrīṃ sáṃ maheta viśvá-hā jāmím ajā́mim pṛ́tanāsu sákṣaṇim ||

O Ṛbhus, fashion for us the winning attainment—an attainment for the chariot of our effort, an attainment for the steed of our life-force, O strong ones. May the conquering attainment grow together for us always, able in the battles, overcoming even what is near and habitual and what is alien and resistant.

आ । त॒क्ष॒त॒ । सा॒तिम् । अ॒स्मभ्य॑म् । ऋ॒भ॒वः॒ । सा॒तिम् । रथा॑य । सा॒तिम् । अर्व॑ते । न॒रः॒ । सा॒तिम् । नः॒ । जैत्री॑म् । सम् । म॒हे॒त॒ । वि॒श्वऽहा॑ । जा॒मिम् । अजा॑मिम् । पृत॑नासु । स॒क्षणि॑म् ॥आ । तक्षत । सातिम् । अस्मभ्यम् । ऋभवः । सातिम् । रथाय । सातिम् । अर्वते । नरः । सातिम् । नः । जैत्रीम् । सम् । महेत । विश्वहा । जामिम् । अजामिम् । पृतनासु । सक्षणिम् ॥ā | takṣata | sātim | asmabhyam | ṛbhavaḥ | sātim | rathāya | sātim | arvate | naraḥ | sāti m | naḥ | jaitrīm | sam | maheta | viśva-hā | jāmim | ajāmim | pṛtanāsu | sakṣaṇim

forth; towards; hither (preverb)
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) / ā (preverb)
तक्षत(you all) fashion / construct!
तक्षत:
TypeVerb
Root√तक्ष् (तक्षूँ) / takṣ (to fashion, build)
सातिम्winning; gain; victory
सातिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसाति- (स्त्री) < √सन्/सा (to win, gain) (यज्ञीय-प्रयोगः)
अस्मभ्यम्to us
अस्मभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद्
ऋभवःthe Rbhus (divine artisans)
ऋभवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऋभु- (पुं) (देवनाम)
सातिम्winning; gain
सातिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसाति- (स्त्री)
रथायfor the chariot
रथाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootरथ- (पुं)
सातिम्winning; gain
सातिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसाति- (स्त्री)
अर्वतेfor the steed
अर्वते:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअर्वत्- (पुं) (horse/steed)
नरःO men; heroes
नरः:
सम्बोधन/कर्तृ (ऋभवः-सम्बोधनार्थे)
TypeNoun
Rootनर- (पुं)
सातिम्winning; gain
सातिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसाति- (स्त्री)
नःour
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
जैत्रीम्victorious; conquering
जैत्रीम्:
कर्म (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootजैत्री- (स्त्री) < √जि (to conquer)
सम्together; completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग) / sam (preverb)
महेतmay it be great for us / may it prosper
महेत:
TypeVerb
Root√मह् (महँ) / mah (to be great; to gladden/strengthen in Vedic usage)
विश्वहाalways; at all times
विश्वहा:
अधिकारण (काल)
TypeIndeclinable
Rootविश्वहा (अव्यय) = विश्व + हा (सर्वदा)
जामिम्a kinsman; one of the same clan
जामिम्:
कर्म (साक्षणिम् इति विशेषणद्वयेन सह)
TypeNoun
Rootजामि- (पुं/नपुं) (near kinsman; kindred)
अजामिम्a non-kinsman; stranger
अजामिम्:
कर्म (समुच्चय/विरोध-युग्म)
TypeNoun/Adjective
Rootअ-जामि- (पुं) (non-kinsman; stranger)
पृतनासुin battles
पृतनासु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootपृतना- (स्त्री) (battle, host)
सक्षणिम्prevailing; able to withstand; victorious in contest
सक्षणिम्:
कर्म (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootसक्षणि- (पुं/नपुं) < √सह्/√शक् (to be able, to prevail) (वेदिक-विशेष)