HomeRig VedaMandala 1Sukta 108Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 1.108

Devata: Indra-Agni (dual); Soma as offered substance/power

यावदिदं भुवनं विश्वमस्त्युरुव्यचा वरिमता गभीरम् । तावाँ अयं पातवे सोमो अस्त्वरमिन्द्राग्नी मनसे युवभ्याम् ॥

याव॑दि॒दं भुव॑नं॒ विश्व॒मस्त्यु॑रु॒व्यचा॑ वरि॒मता॑ गभी॒रम् । तावाँ॑ अ॒यं पात॑वे॒ सोमो॑ अ॒स्त्वर॑मिन्द्राग्नी॒ मन॑से यु॒वभ्या॑म् ॥

yā́vad idáṃ bhúvanaṃ víśvam ásty uruvyácā varímatā gabhīrám | tā́vāṃ ayam pátave sómo astv árām indrāgnī mánase yuvábhyām ||

As vast as this whole world is—wide in extension, broad in range, deep—so vast may this Soma be for drinking, sufficient for the mind of you two, Indra and Agni.

याव॑त् । इद॒म् । भुव॑नम् । विश्व॑म् । अ॒स्ति॒ । उ॒रु॒ऽव्यचा॑ । व॒रि॒मता॑ । ग॒भी॒रम् । तावा॑न् । अ॒यम् । पात॑वे । सोमः॑ । अ॒स्तु॒ । अर॑म् । इ॒न्द्रा॒ग्नी॒ इति॑ । मन॑से । यु॒वऽभ्या॑म् ॥यावत् । इदम् । भुवनम् । विश्वम् । अस्ति । उरुव्यचा । वरिमता । गभीरम् । तावान् । अयम् । पातवे । सोमः । अस्तु । अरम् । इन्द्राग्नी इति । मनसे । युवभ्याम् ॥yāvat | idam | bhuvanam | viśvam | asti | uru-vyacā | varimatā | gabhīram | tāvān | ayam | pātave | somaḥ | astu | aram | indrāgnī iti | manase | yuva-bhyām

यावत्as far as; as much as
यावत्:
Adhikaraṇa (परिमाण/अवधि-निर्देश) / सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootयावत् (यावद्- prātipadika; relative measure) अव्यय
इदम्this
इदम्:
Karma (अस्ति इत्यस्य विषयः) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (sarvanāma-prātipadika)
भुवनम्world; being; realm
भुवनम्:
Kartā (अस्ति इत्यस्य कर्तृ-रूपेण ‘भुवनं … अस्ति’) / विषय
TypeNoun
Rootभुवन (भू ‘to be’ + -वन; prātipadika)
विश्वम्all; entire
विश्वम्:
Kartā (भुवनम्-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविश्व (prātipadika)
अस्तिis; exists
अस्ति:
— (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (भूवादि) ‘to be’
उरुव्यचाwide-spreading; far-reaching
उरुव्यचा:
Kartā (भुवनम्-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउरु-व्यचस् (prātipadika; bahuvrīhi/tatpuruṣa adj.)
वरिमताhaving breadth; expansive
वरिमता:
Kartā (भुवनम्-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवरिमन् (prātipadika ‘breadth, expanse’) + -वत् (मतुप्) → वरिमत्
गभीरम्deep
गभीरम्:
Kartā (भुवनम्-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootगभीर (prātipadika)
तावत्so far; so much
तावत्:
Adhikaraṇa (परिमाण/अवधि-निर्देश) / सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootतावत् (तावद्- prātipadika; correlative measure) अव्यय
अयम्this (here)
अयम्:
Kartā (अस्तु इत्यस्य कर्ता; ‘अयं सोमः’)
TypePronoun
Rootअयम् (idam-series pronoun)
पातवेfor drinking
पातवे:
Sampradāna / Prayojana (उद्देश्यः: ‘पानाय’)
TypeVerbal noun / Infinitive
Root√पा (पिबति) ‘to drink’ → पातु (infinitive base) / पातव्; दातिवत्-रूप
सोमःSoma (the pressed drink/deity)
सोमः:
Kartā (अस्तु इत्यस्य कर्ता)
TypeNoun
Rootसोम (prātipadika)
अस्तुlet there be; may it be
अस्तु:
— (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् ‘to be’
त्वरम्quickly; with haste
त्वरम्:
Karma / Kriyā-viśeṣaṇa (त्वरां—‘quickly’)
TypeNoun
Rootत्वर (prātipadika ‘haste, quickness’)
इन्द्राग्नीO Indra and Agni
इन्द्राग्नी:
Sambodhana (सम्बोधन) / सम्बद्ध-देवता
TypeNoun (dual deity)
Rootइन्द्र + अग्नि (द्वन्द्व-समास)
मनसेfor the mind; for intention
मनसे:
Sampradāna (युवभ्याम् इत्यस्य सह: ‘for (your) mind/intent’)
TypeNoun
Rootमनस् (prātipadika)
युवभ्याम्for you two
युवभ्याम्:
Sampradāna (प्राप्त्यर्थे: ‘for you two’)
TypePronoun
Rootयुवम् (2nd person pronoun, dual)