HomeRig VedaMandala 1Sukta 107Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.107

Devata: Ādityas (collective)

यज्ञो देवानां प्रत्येति सुम्नमादित्यासो भवता मृळयन्तः । आ वोऽर्वाची सुमतिर्ववृत्यादंहोश्चिद्या वरिवोवित्तरासत् ॥

य॒ज्ञो दे॒वानां॒ प्रत्ये॑ति सु॒म्नमादि॑त्यासो॒ भव॑ता मृळ॒यन्त॑: । आ वो॒ऽर्वाची॑ सुम॒तिर्व॑वृत्यादं॒होश्चि॒द्या व॑रिवो॒वित्त॒रास॑त् ॥

yajñó devā́nāṃ práty eti sumnám ādityāso bhávata mṛḷayántaḥ | ā́ vo ’rvācī́ sumatír vavṛtyād aṃhóś cid yā́ varivovíttarā́ asat ||

The offering-movement goes toward the gods with its grace; O Ādityas, become kindly and compassionate. May your right and luminous thought turn toward us, even that which is most able to open wide space away from constriction.

य॒ज्ञः । दे॒वाना॑म् । प्रति॑ । ए॒ति॒ । सु॒म्नम् । आदि॑त्यासः॑ । भव॑त । मृ॒ळ॒यन्तः॑ । आ । वः॒ । अ॒र्वाची॑ । सु॒ऽम॒तिः । व॒वृ॒त्या॒त् । अं॒होः । चि॒त् । या । व॒रि॒वो॒वित्ऽत॑रा । अस॑त् ॥यज्ञः । देवानाम् । प्रति । एति । सुम्नम् । आदित्यासः । भवत । मृळयन्तः । आ । वः । अर्वाची । सुमतिः । ववृत्यात् । अंहोः । चित् । या । वरिवोवित्तरा । असत् ॥yajñaḥ | devānām | prati | eti | sumnam | ādityāsaḥ | bhavata | mṛḷayantaḥ | ā | vaḥ | avārcī | su-matiḥ | vavṛtyāt | aṃhoḥ | cit | yā | varivovit-tarā | asat

यज्ञःthe sacrifice (ritual)
यज्ञः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक; √यज्)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards, in return
प्रति:
(क्रियाविशेषण; दिशासूचक)
TypeIndeclinable
Rootप्रति
एतिgoes, comes
एति:
क्रिया
TypeVerb
Root√इ (गम्/इ) + उपसर्ग प्रति
सुम्नम्favor, grace, good-will
सुम्नम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसुम्न (प्रातिपदिक)
आदित्याःO Ādityas
आदित्याः:
सम्बोधन/कर्तृ (आह्वानार्थ)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
भवताbe (become)
भवता:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू
मृळयन्तःshowing mercy, being gracious
मृळयन्तः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण आदित्याः)
TypeVerb (participle)
Root√मृळ्/मृड् (अनुग्रह/क्षमा) → मृळय (प्रातिपदिक/वर्तमान कृदन्ताधार)
hither, towards (us)
:
(क्रियाविशेषण; आगमनार्थ)
TypeIndeclinable
Root
वःfor you; your
वः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (दत्त्यर्थे ‘for you/your’)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अर्वाचीturned hither, coming this way
अर्वाची:
कर्तृ (सुमतिः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअर्वाच् (प्रातिपदिक)
सुमतिःgood thought; benevolence
सुमतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसुमति (प्रातिपदिक)
ववृत्यात्may turn (towards), may come
ववृत्यात्:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृत् (वर्तने/आवर्तने) → ववृत्य
अंहोःfrom distress, from sin/anguish
अंहोः:
अपादान/सम्बन्ध (यतः-निर्गमनार्थे)
TypeNoun
Rootअंहस् (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
(अवधारण/उत्कर्ष)
TypeIndeclinable
Rootचित्
याwhich (she who)
या:
कर्तृ (सापेक्ष-सम्बन्ध; सुमतिः इत्यस्य अन्वयः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वरिवोवित्तरासतिis a better finder/procurer of wide help (i.e., grants freer aid more abundantly)
वरिवोवित्तरासति:
क्रिया
TypeVerb
Rootवरिवो-वित्तर (प्रातिपदिक; वरिवस् ‘विस्तार/अवकाश/सहाय’ + √विद् ‘जानने/प्रापणे’ से ‘वित्तर’), + √अस्