HomeRig VedaMandala 1Sukta 105Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.105

Rishi: Trita Āptya (traditional attribution often given for RV 1.105; check recension-specific lists)
Devata: Various/cosmic (opening verse centers on Candramas and the two worlds; hymn often read as existential/psychological lament and seeking)
Chandas: Gāyatrī (verse appears 3 pādas of ~8 syllables; likely Gāyatrī/related)

चन्द्रमा अप्स्वन्तरा सुपर्णो धावते दिवि । न वो हिरण्यनेमयः पदं विन्दन्ति विद्युतो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

च॒न्द्रमा॑ अ॒प्स्व१॒॑न्तरा सु॑प॒र्णो धा॑वते दि॒वि । न वो॑ हिरण्यनेमयः प॒दं वि॑न्दन्ति विद्युतो वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी ॥

candramā́ apsv àntárā suparṇó dhāvate diví | ná vo hiraṇya-nemayaḥ padáṃ vindanti vidyúto vittáṃ me asyá rodasī ||

The Moon within the waters, the fair-winged, runs in heaven. The lightnings with golden rims do not find your track; yet this is known to me of these two worlds: there is a hidden course of the luminous, beyond the grasp of outward sight.

च॒न्द्रमाः॑ । अ॒प्ऽसु । अ॒न्तः । आ । सु॒ऽप॒र्णः । धा॒व॒ते॒ । दि॒वि । न । वः॒ । हि॒र॒ण्य॒ऽने॒म॒यः॒ । प॒दम् । वि॒न्द॒न्ति॒ । वि॒ऽद्यु॒तः॒ । वि॒त्तम् । मे॒ । अ॒स्य । रो॒द॒सी॒ इति॑ ॥चन्द्रमाः । अप्सु । अन्तः । आ । सुपर्णः । धावते । दिवि । न । वः । हिरण्यनेमयः । पदम् । विन्दन्ति । विद्युतः । वित्तम् । मे । अस्य । रोदसी इति ॥candramāḥ | ap-su | antaḥ | ā | su-parṇaḥ | dhāvate | divi | na | vaḥ | hiraṇya-nemayaḥ | padam | vindanti | vi-dyutaḥ | vittam | me | asya | rodasī iti

चन्द्रमाthe Moon
चन्द्रमा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootचन्द्रमस् (प्रातिपदिक) < चन्द्र
अप्सुin the waters
अप्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
अन्तराwithin, between
अन्तरा:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
सुपर्णःthe fair-winged one (bird)
सुपर्णः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसुपर्ण (प्रातिपदिक)
धावतेruns, speeds
धावते:
क्रिया
TypeVerb
Rootधाव्
दिविin heaven, in the sky
दिवि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
not
:
सम्बन्ध (निषेध) / वाक्योपपत्ति
TypeIndeclinable
Root
वःof you (your)
वः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिरण्यनेमयःgolden-rimmed (ones)
हिरण्यनेमयः:
कर्तृ
TypeAdjective/Noun
Rootहिरण्यनेमि (प्रातिपदिक; हिरण्य + नेमि)
पदम्the track/footprint, place
पदम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
विन्दन्तिthey find
विन्दन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootविद् (विन्दति) प्राप्तौ/लाभे
विद्युतःlightnings
विद्युतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविद्युत् (प्रातिपदिक)
वित्तम्found, known; the finding
वित्तम्:
कर्म/भाव (सन्दर्भानुसार)
TypeKṛdanta (verbal adjective) / Noun
Rootवित्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √विद् → ‘known/found’)
मेof me (my)
मे:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
कर्तृ/सम्बोधन-सम्बन्ध (सन्दर्भानुसार)
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; ‘द्यावापृथिवी’)