HomeRig VedaMandala 1Sukta 101Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.101

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional attribution for RV 1.94–1.115 includes Kutsa; RV 1.101 is commonly assigned to Kutsa Āṅgirasa in Anukramaṇī)
Devata: Indra (Marutvant Indra: Indra in companionship with the Maruts)
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; standard for many Indra hymns)

प्र मन्दिने पितुमदर्चता वचो यः कृष्णगर्भा निरहन्नृजिश्वना । अवस्यवो वृषणं वज्रदक्षिणं मरुत्वन्तं सख्याय हवामहे ॥

प्र म॒न्दिने॑ पितु॒मद॑र्चता॒ वचो॒ यः कृ॒ष्णग॑र्भा नि॒रह॑न्नृ॒जिश्व॑ना । अ॒व॒स्यवो॒ वृष॑णं॒ वज्र॑दक्षिणं म॒रुत्व॑न्तं स॒ख्याय॑ हवामहे ॥

prá mandíne pitumád arcatā váco yáḥ kṛṣṇá-garbhā nír áhann ṛjíśvanā | avasyávo vṛ́ṣaṇaṁ vájra-dakṣiṇaṁ marútvantaṁ sakhyā́ya havāmahe ||

Send forth a word of luminous delight, rich with the nourishing essence, to him who by the straight-going force smote the darkness pregnant with concealment. Seeking true aid, we call for comradeship Indra, the Bull of power whose right hand is the thunderbolt, accompanied by the Maruts (the life-energies).

प्र । म॒न्दिने॑ । पि॒तु॒ऽमत् । अ॒र्च॒त॒ । वचः॑ । यः । कृ॒ष्णऽग॑र्भाः । निः॒ऽअह॑न् । ऋ॒जिश्व॑ना । अ॒व॒स्यवः॑ । वृष॑णम् । वज्र॑ऽदक्षिणम् । म॒रुत्व॑न्तम् । स॒ख्याय॑ । ह॒वा॒म॒हे॒ ॥प्र । मन्दिने । पितुमत् । अर्चत । वचः । यः । कृष्णगर्भाः । निःअहन् । ऋजिश्वना । अवस्यवः । वृषणम् । वज्रदक्षिणम् । मरुत्वन्तम् । सख्याय । हवामहे ॥pra | mandine | pitu-mat | arcata | vacaḥ | yaḥ | kṛṣṇa-garbhāḥ | niḥ-ahan | ṛjiśvanā | avasyavaḥ | vṛṣaṇam | vajra-dakṣiṇam | marutvantam | sakhyāya | havāmahe

प्रforth; forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga)
मन्दिनेto the gladdening one (Indra)
मन्दिने:
Sampradāna
TypeNoun/Adjective
Rootमन्दिन् (प्रातिपदिक)
पितुमत्rich in nourishment/food; strengthening
पितुमत्:
Karma
TypeAdjective
Rootपितुमत् (प्रातिपदिक; पितु + मतुप्)
अर्चतsing/praise!
अर्चत:
TypeVerb
Rootअर्च्
वचःspeech; hymn; utterance
वचः:
Karma
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कृष्णगर्भाःthe dark(-wombed)/black-bodied (foes/demons)
कृष्णगर्भाः:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootकृष्णगर्भ (प्रातिपदिक; कर्मधारय/बहुव्रीहि)
निःout; forth; away
निः:
TypeIndeclinable
Rootनिः (upasarga)
अहन्smote; slew
अहन्:
TypeVerb
Rootहन्
ऋजिश्वनाwith Ṛjiśvan (a helper/ally); by Ṛjiśvan
ऋजिश्वना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootऋजिश्वन् (प्रातिपदिक)
अवस्यवःwe who seek help/favor
अवस्यवः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootअवस्यु (प्रातिपदिक)
वृषणम्the bull; the mighty one
वृषणम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
वज्रदक्षिणम्whose right hand is the vajra; wielding the thunderbolt
वज्रदक्षिणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवज्रदक्षिण (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय)
मरुत्वन्तम्accompanied by the Maruts
मरुत्वन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमरुत्वन्त् (प्रातिपदिक; मरुत् + वन्त्)
सख्यायfor friendship; for alliance
सख्याय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootसख्य (प्रातिपदिक)
हवामहेwe call/invoke
हवामहे:
TypeVerb
Rootह्वे