Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

Uttarā-Pratigrahaṇa and Abhimanyu–Uttarā Vivāha

Virāṭa-parva, Adhyāya 67

क्षुत्पिपासापरिश्रान्ता विदेशस्था विचेतस: । जब कौरव-दलके लोग चले गये या इधर-उधर सब दिशाओंमें भाग गये, उस समय बहुत-से कौरवसैनिक जो घने जंगलमें छिपे हुए थे, वहाँसे निकलकर डरते-डरते अर्जुनके पास आये। उनके मनमें भय समा गया था। वे भूखे-प्यासे और थके-माँदे थे। परदेशमें होनेके कारण उनके हृदयकी व्याकुलता और बढ़ गयी थी। वे उस समय केश खोले और हाथ जोड़े हुए खड़े दिखायी दिये

kṣutpipāsāpariśrāntā videśasthā viceṭasaḥ | yadā kaurava-dalake lokāś calitā vā diśo diśaḥ palāyitāḥ, tadā bahavaḥ kaurava-sainikā gahana-vane nihitāḥ tataḥ nirgatyārjunaṃ prati bhayāt bhayāt samupāyayuḥ | teṣāṃ hṛdaye bhayaṃ samāviśat | te kṣudhārditāḥ pipāsitāś ca pariśrāntāś ca | videśasthitvāt teṣāṃ mānasī vyākulatā bhūya eva vardhitā | te tasmin kāle muktakeśā añjalibaddhahastāś ca tiṣṭhanta iti dṛśyante |

Vaiśampāyana said: When the Kaurava ranks had withdrawn or scattered in flight in every direction, many Kaurava soldiers who had been hiding in the dense forest came out and, trembling with fear, approached Arjuna. Fear had seized their hearts. They were hungry, thirsty, and exhausted; and being in a foreign land only heightened their inner distress. At that moment they were seen standing with loosened hair and hands joined in supplication—an image of defeat and helplessness that implicitly acknowledges the victor’s power and the need for protection rather than further violence.

क्षुत्hunger
क्षुत्:
Karta
TypeNoun
Rootक्षुत्
FormFeminine, Nominative, Singular
पिपासाthirst
पिपासा:
Karta
TypeNoun
Rootपिपासा
FormFeminine, Nominative, Singular
परिश्रान्ताःexhausted, worn out
परिश्रान्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरि-श्रान्त
FormMasculine, Nominative, Plural
विदेशस्थाःstaying in a foreign land
विदेशस्थाः:
Karta
TypeAdjective
Rootविदेश-स्थ
FormMasculine, Nominative, Plural
विचेतसःbewildered, distraught
विचेतसः:
Karta
TypeAdjective
Rootवि-चेतस्
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
Arjuna
K
Kaurava soldiers
K
Kaurava army
D
dense forest