Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

दमयन्त्याः अरण्यविहारः — Damayantī’s Passage through the Wilderness

ततः पुष्करमालोक्य नलः परममन्युमान्‌ | उत्सृज्य सर्वगात्रे भ्यो भूषणानि महायशा:,तदनन्तर महायशस्वी नलने अत्यन्त दुःखित हो पुष्करकी ओर देखकर अपने सब अंगोंके आभूषण उतार दिये और केवल एक अधोवस्त्र धारण करके चादर ओढ़े बिना ही अपनी विशाल सम्पत्तिको त्यागकर सुहृदोंका शोक बढ़ाते हुए वे राजभवनसे निकल पड़े

tataḥ puṣkaram ālokya nalaḥ paramam anyumān | utsṛjya sarvagātrebhyo bhūṣaṇāni mahāyaśāḥ ||

Then, seeing Puṣkara, the illustrious King Nala—overwhelmed with intense anger—cast off the ornaments from all his limbs. In deep distress, he renounced his royal splendor and departed from the palace, thereby increasing the sorrow of his well-wishers.

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
पुष्करम्Pushkara (name)
पुष्करम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुष्कर
FormMasculine, Accusative, Singular
आलोक्यhaving looked at
आलोक्य:
TypeVerb
Rootआ√लोक्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)
नलःNala
नलः:
Karta
TypeNoun
Rootनल
FormMasculine, Nominative, Singular
परम्exceedingly, greatly
परम्:
TypeAdjective
Rootपर
FormNeuter, Accusative, Singular
मन्युमान्wrathful, full of anger
मन्युमान्:
TypeAdjective
Rootमन्युमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
उत्सृज्यhaving cast off, having discarded
उत्सृज्य:
TypeVerb
Rootउत्√सृज्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)
सर्वगात्रेभ्यःfrom all (his) limbs
सर्वगात्रेभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootसर्वगात्र
FormNeuter, Ablative, Plural
भूषणानिornaments
भूषणानि:
Karma
TypeNoun
Rootभूषण
FormNeuter, Accusative, Plural
महायशाःthe greatly renowned (one)
महायशाः:
TypeAdjective
Rootमहायशस्
FormMasculine, Nominative, Singular

बृहृदश्च उवाच

N
Nala
P
Puṣkara
O
ornaments (bhūṣaṇa)