Shloka 20
Mātali’s Arrival and Arjuna’s Ascent toward Amarāvatī (मातलिसंयुक्तरथागमनम् तथा इन्द्रलोकगमनारम्भः)
Devanagari script
ततः शक्रासने पुण्ये देवर्षिगणसेविते । शक्र: पाणौ गृहीत्वैनमुपावेशयदन्तिके,तत्पश्चात् इन्द्रने अर्जुनका हाथ पकड़कर अपने देवर्षिगणसेवित पवित्र सिंहासनपर उन्हें पास ही बिठा लिया
Transliteration
tataḥ śakrāsane puṇye devarṣigaṇasevite | śakraḥ pāṇau gṛhītvainam upāveśayad antike ||
Translation
Then, upon Indra’s sacred throne—hallowed and attended by companies of divine seers—Śakra (Indra) took him by the hand and seated him close by.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय
शक्र-आसनेon/at Indra's seat
शक्र-आसने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआसन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
पुण्येholy, sacred
पुण्ये:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
देवर्षि-गण-सेवितेattended/served by groups of divine seers
देवर्षि-गण-सेविते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसेवित (सेव् धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
शक्रःIndra
शक्रः:
Karta
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पाणौin (his) hand
पाणौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
गृहीत्वाhaving taken/held
गृहीत्वा:
TypeIndeclinable
Rootग्रह् (धातु) → गृहीत्वा (क्त्वान्त अव्यय)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive)
एनम्him (Arjuna)
एनम्:
Karma
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उपावेशयत्seated (him), made (him) sit
उपावेशयत्:
TypeVerb
Rootउप-आ-विश् (धातु) (णिच्) → उपावेशयत्
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अन्तिकेnear, close by
अन्तिके:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअन्तिक (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोग (सप्तमी-एकवचनरूपेण अव्ययवत्)
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśaṃpāyanaŚ
Śakra (Indra)A
ArjunaŚ
Śakrāsana (Indra’s throne)D
Devarṣigaṇa (companies of divine seers)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes