Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

Araṇi Lost to the Deer: Pāṇḍavas Pursue to Preserve Agnihotra (अरणी-हरण प्रसङ्गः)

सा हैमं रथमास्थाय स्थविरै: सचिवैर्वृ॑ता । तपोवनानि रम्याणि राजर्षीणां जगाम ह,सुवर्णमय रथपर सवार हो बूढ़े मन्त्रियोंसे घिरी हुई वह राजकन्या राजर्षियोंके सुरम्य तपोवनोंमें गयी

sā haimaṃ ratham āsthāya sthaviraiḥ sacivair vṛtā | tapovanāni ramyāṇi rājarṣīṇāṃ jagāma ha ||

Markandeya said: Mounted on a golden chariot and surrounded by her aged ministers, the princess set out for the delightful forest-hermitages of the royal sages.

साshe
सा:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
indeed/for emphasis
:
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
ऐमम्golden
ऐमम्:
TypeAdjective
Rootहैम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आस्थायhaving mounted/ascended
आस्थाय:
TypeVerb
Rootआ-स्था (धातु)
Formक्त्वा (अव्यय-भाव), कर्तरि
स्थविरैःby/with the aged (elderly)
स्थविरैः:
TypeAdjective
Rootस्थविर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
सचिवैःministers/counsellors
सचिवैः:
Karana
TypeNoun
Rootसचिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
वृताsurrounded/attended
वृता:
TypeVerb
Rootवृ (धातु) / वृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (भूतकर्मणि/भूतकृत्), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तपोवनानिgroves/forests of austerity (hermitages)
तपोवनानि:
Karma
TypeNoun
Rootतपोवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
रम्याणिbeautiful/delightful
रम्याणि:
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
राजर्षीणाम्of the royal sages
राजर्षीणाम्:
TypeNoun
Rootराजर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
जगामwent
जगाम:
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
indeed/for emphasis
:
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)

मार्कण्डेय उवाच

मार्कण्डेय (Mārkaṇḍeya, speaker)
राजकन्या (princess)
हैम रथ (golden chariot)
स्थविर सचिव (aged ministers/counselors)
तपोवन (ascetic forest hermitages)
राजर्षि (royal sages)