Shloka 15

Adhyāya 290: Kuntī’s Mantra-Parīkṣā and the Appearance of Sūrya (कुन्ती–सूर्यसंवादः)

Devanagari script

अभिद्रुत्य महावेगस्ताडयामास मूर्थनि । तस्येन्द्रजिदसम्भ्रान्त: प्रासेनोरसि वीर्यवान्‌

Transliteration

abhidrutya mahāvegastāḍayāmāsa mūrdhani | tasyendrajid asambhrāntaḥ prāsena urasi vīryavān ||

Translation

Markandeya said: Rushing forward with tremendous speed, he struck him on the head. Yet Indrajit, unshaken and composed, the mighty warrior, pierced him in the chest with a spear.

Word by Word

• अभिद्रुत्य: having run up/approached swiftly
• अभिद्रुत्य: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: अभि-√द्रु (द्रवति)
• Form: क्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund)

• महावेगः: of great speed/impetus
• महावेगः: Karta
• Type: Adjective
• Root: महावेग
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• ताडयामास: struck/beat
• Type: Verb
• Root: √ताड्
• Form: लिट् (परस्मैपदम्), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• मूर्धनि: on the head
• मूर्धनि: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: मूर्धन्
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी, एकवचनम्

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी, एकवचनम्

• इन्द्रजित्: Indrajit (conqueror of Indra)
• इन्द्रजित्: Karta
• Type: Noun
• Root: इन्द्रजित्
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• असम्भ्रान्तः: unperturbed, not confused
• असम्भ्रान्तः: Karta
• Type: Adjective
• Root: अ-सम्भ्रान्त
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम् (क्त-प्रत्यय; negated)

• प्रासेन: with a spear
• प्रासेन: Karana
• Type: Noun
• Root: प्रास
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्

• उरसि: in/on the chest
• उरसि: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: उरस्
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी, एकवचनम्

• वीर्यवान्: mighty, powerful
• वीर्यवान्: Karta
• Type: Adjective
• Root: वीर्यवत्
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

Speaker

मार्कण्डेय उवाच

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Indrajit
• prāsa (spear)