Shloka 71
सावित्री-यमसंवादः
Sāvitrī’s Dialogue with Yama and the Restoration of Satyavān
Devanagari script
रुदती रुधिरार्द्राज़ी व्याप्रेण परिरक्षिता । असकृत् त्वं मया दृष्टा गच्छन्ती दिशमुत्तराम्,'सपनेमें मैंने तुमको भी कई बार देखा। तुम्हारे सारे अंग खूनसे तर हो रहे थे। तुम रोती हुई उत्तर दिशाकी ओर जा रही थीं और एक व्याघ्र तुम्हारी रक्षा कर रहा था
Transliteration
rudatī rudhirārdrāṅgī vyāghreṇa parirakṣitā | asakṛt tvaṃ mayā dṛṣṭā gacchantī diśam uttarām |
Translation
Mārkaṇḍeya said: “In dreams I have seen you again and again—your limbs drenched with blood, weeping as you moved toward the northern quarter, while a tiger stood as your protector.”
Word by Word
रुदतीweeping/crying
रुदती:
Karta
TypeVerb
Rootरुद्
Formशतृ-प्रत्यय (वर्तमान कृदन्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रुधिरार्द्राwet with blood
रुधिरार्द्रा:
Karta
TypeAdjective
Rootरुधिर-आर्द्र
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अङ्गीone having limbs (a woman/person)
अङ्गी:
Karta
TypeNoun
Rootअङ्गिन्
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
व्याघ्रेणby a tiger
व्याघ्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootव्याघ्र
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
परिरक्षिताprotected/guarded
परिरक्षिता:
Karta
TypeVerb
Rootपरि-रक्ष्
Formक्त-प्रत्यय (भूतकर्मणि/कर्मणि कृदन्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
असकृत्repeatedly, many times
असकृत्:
TypeIndeclinable
Rootअसकृत्
Formtrue
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Formउभयलिङ्ग (सर्वनाम), प्रथमा, एकवचन
मयाby me
मया:
Karana
TypeNoun
Rootअस्मद्
Formउभयलिङ्ग (सर्वनाम), तृतीया, एकवचन
दृष्टाseen
दृष्टा:
Karma
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त-प्रत्यय (भूतकर्मणि/कर्मणि कृदन्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गच्छन्तीgoing
गच्छन्ती:
Karta
TypeVerb
Rootगम्
Formशतृ-प्रत्यय (वर्तमान कृदन्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दिशम्direction
दिशम्:
Karma
TypeNoun
Rootदिश्
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उत्तराम्northern
उत्तराम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउत्तर
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
Speaker
मार्कण्डेय उवाच
Characters & Entities
M
MārkaṇḍeyaA
a woman addressed as 'you' (tvaṃ)T
tiger (vyāghra)N
north direction (uttarā diś)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes