Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

वनप्रस्थानम् (Departure for the Forest) — Āraṇyaka-parva, Adhyāya 24

करेणुयूथै: सह यूथपानां मदोत्कटानामचलप्रभाणाम्‌ | महान्ति यूथानि महाद्विपानां तस्मिन्‌ वने राष्ट्रपतिर्ददर्श,राष्ट्रपति युधिष्ठिरको उस वनमें पर्वतोंके समान प्रतीत होनेवाले मदोन्मत्त गजराजोंके, जो एक-एक यूथके अधिपति थे, हथिनियोंके साथ विचरनेवाले कितने ही भारी-भारी झुंड दिखायी दिये

kareṇuyūthaiḥ saha yūthapānāṁ madotkaṭānām acalaprabhāṇām | mahānti yūthāni mahādvipānāṁ tasmin vane rājapatis dadarśa ||

Vaiśampāyana said: In that forest the king (Yudhiṣṭhira) beheld many great herds of mighty elephants—rut-maddened leaders of their troops—moving about with bands of cow-elephants, appearing as massive and immovable as mountains.

करेणुयूथैःwith herds of female elephants
करेणुयूथैः:
Karana
TypeNoun
Rootकरेणु-यूथ
FormNeuter, Instrumental, Plural
सहtogether with
सह:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसह
यूथपानाम्of the herd-leaders
यूथपानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootयूथप
FormMasculine, Genitive, Plural
मदोत्कटानाम्of those fierce with rut/intoxication
मदोत्कटानाम्:
Sambandha
TypeAdjective
Rootमद-उत्कट
FormMasculine, Genitive, Plural
अचलप्रभाणाम्of those having mountain-like splendor/appearance
अचलप्रभाणाम्:
Sambandha
TypeAdjective
Rootअचल-प्रभ
FormMasculine, Genitive, Plural
महान्तिgreat, huge
महान्ति:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Accusative, Plural
यूथानिherds, troops
यूथानि:
Karma
TypeNoun
Rootयूथ
FormNeuter, Accusative, Plural
महाद्विपानाम्of great elephants
महाद्विपानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootमहा-द्विप
FormMasculine, Genitive, Plural
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
वनेin the forest
वने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Locative, Singular
राजर्षिःthe royal sage (Yudhiṣṭhira)
राजर्षिः:
Karta
TypeNoun
Rootराज-ऋषि
FormMasculine, Nominative, Singular
ददर्शsaw
ददर्श:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira (rājapati)
F
forest (vana)
E
elephant herds (yūthāni)
H
herd-leader elephants (yūthapānaḥ)
F
female elephants (kareṇuyaḥ)
M
mountains (acala)