Previous Verse
Next Verse

Shloka 97

Dharma-vyādha’s Analysis of Moral Decline and the Mahābhūta–Guṇa Schema (धर्मव्याधोपदेशः)

अग्निहोत्रं वने वास: शरीरपरिशोषणम्‌ | सर्वाण्येतानि मिथ्या स्युर्यदि भावो न निर्मल:,त्रिदण्ड धारण करना, मौन रहना, सिरपर जटाका बोझ ढोना, मूँड़ मुँड़ाना, शरीरमें वल्कल और मृगचर्म लपेटे रहना, व्रतका आचरण करना, नहाना, अग्निहोत्र करना, वनमें रहना और शरीरको सुखा देना--ये सभी यदि भाव शुद्ध न हो तो व्यर्थ हैं

agnihotraṁ vane vāsaḥ śarīra-pariśoṣaṇam | sarvāṇy etāni mithyā syur yadi bhāvo na nirmalaḥ ||

Yudhiṣṭhira said: “Offering the daily fire-sacrifice, dwelling in the forest, and even mortifying the body—none of these has true worth if one’s inner disposition is not pure. Without a cleansed heart, outward austerities become empty show rather than dharma.”

अग्निहोत्रम्Agnihotra (fire-offering)
अग्निहोत्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootअग्निहोत्र
FormNeuter, Nominative, Singular
वनेin the forest
वने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Locative, Singular
वासःdwelling, residence
वासः:
Karta
TypeNoun
Rootवास
FormMasculine, Nominative, Singular
शरीरपरिशोषणम्emaciation/mortification of the body
शरीरपरिशोषणम्:
Karta
TypeNoun
Rootशरीर-परिशोषण
FormNeuter, Nominative, Singular
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Plural
एतानिthese
एतानि:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Plural
मिथ्याin vain, falsely, fruitlessly
मिथ्या:
TypeIndeclinable
Rootमिथ्या
स्युःwould be
स्युः:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Plural
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
भावःinner disposition, intention
भावः:
Karta
TypeNoun
Rootभाव
FormMasculine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
निर्मलःpure, spotless
निर्मलः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिर्मल
FormMasculine, Nominative, Singular

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
A
Agnihotra (fire-ritual)
F
Forest (vana)
B
Body (śarīra)