Previous Verse
Next Verse

Shloka 95

Sarasvatī–Tārkṣya Saṃvāda: Agnihotra-vidhi, Dāna-phala, and Mokṣa-prasaṅga (सरस्वती–तार्क्ष्यसंवादः)

स्वर्ग परं पुण्यकृतो निवासं क्रमेण सम्प्राप्स्यथ कर्मभि: स्वै: । मा भूद्‌ विशड्का तव कौरवेन्द्र दृष्टवा55त्मन: क्लेशमिमं सुखाहम्‌,तुम सभी शूर-वीर तथा तपस्या, इन्द्रियसंयम और उत्तम आचार-व्यवहारमें सदा ही तत्पर रहनेवाले हो। अतः (इस संसारमें बड़े-बड़े महत्त्वपूर्ण कार्य करके) देवताओं, ऋषियों और समस्त पितरोंको उत्तम विधिसे तृप्त करोगे। तत्पश्चात्‌ अपने सत्कर्मोंके फलस्वरूप तुम सब लोग क्रमसे पुण्यात्माओंके निवास स्थान परम स्वर्गलोकको चले जाओगे। इसीलिये कौरवराज! तुम (अपने वर्तमान कष्टको देखकर) मनमें किसी प्रकारकी शंकाको स्थान न दो। यह क्लेश तो तुम्हारे भावी सुखका ही सूचक है

svargaṁ paraṁ puṇyakṛto nivāsaṁ krameṇa samprāpsyatha karmabhiḥ svaiḥ | mā bhūd viśaṅkā tava kauravendra dṛṣṭvātmanaḥ kleśam imaṁ sukhāhām ||

Mārkaṇḍeya said: “By your own deeds you will, step by step, attain the supreme heaven—the dwelling of the righteous. Therefore, O king of the Kurus, let no doubt arise in your mind on seeing this present hardship. This suffering is a sign that foretells your future happiness.”

स्वर्गम्heaven
स्वर्गम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्वर्ग
FormMasculine, Accusative, Singular
परम्supreme
परम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपर
FormMasculine, Accusative, Singular
पुण्यकृतःdoers of merit (virtuous persons)
पुण्यकृतः:
Karta
TypeNoun
Rootपुण्यकृत्
FormMasculine, Nominative, Plural
निवासम्abode
निवासम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिवास
FormMasculine, Accusative, Singular
क्रमेणgradually, in due order
क्रमेण:
Karana
TypeIndeclinable
Rootक्रम
Forminstrumental singular used adverbially
सम्प्राप्स्यथyou all will attain
सम्प्राप्स्यथ:
TypeVerb
Rootसम्-प्राप्
FormSimple Future (Luṭ), Second, Plural, Parasmaipada
कर्मभिःby (your) deeds
कर्मभिः:
Karana
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Instrumental, Plural
स्वैःby your own
स्वैः:
Karana
TypeAdjective
Rootस्व
FormNeuter, Instrumental, Plural
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा
Formprohibitive particle
भूत्let it be / may it be
भूत्:
TypeVerb
Rootभू
FormAorist (Luṅ) used with prohibitive मा, Third, Singular, Parasmaipada
विशङ्काdoubt, suspicion
विशङ्का:
Karta
TypeNoun
Rootविशङ्का
FormFeminine, Nominative, Singular
तवof you / in you
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
कौरवेन्द्रO lord of the Kurus
कौरवेन्द्र:
TypeNoun
Rootकौरवेन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
FormAbsolutive (क्त्वा), Parasmaipada sense
आत्मनःof yourself / of oneself
आत्मनः:
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
क्लेशम्distress, hardship
क्लेशम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्लेश
FormMasculine, Accusative, Singular
इमम्this
इमम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Accusative, Singular
सुखाहम्one whose end/result is happiness (portending happiness)
सुखाहम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसुखाह
FormMasculine, Nominative, Singular

मार्कण्डेय उवाच

M
Mārkaṇḍeya
K
Kauravendra (Kuru king)
S
Svarga (heaven)