Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

सगरोपाख्यानम् — कपिलकोपः, अंशुमतः विनयः, तथा भगीरथपरम्परा

Sagara Upākhyāna: Kapila’s Wrath, Aṃśumān’s Reverence, and the Bhāgīratha Line

तस्य भार्ये त्वभवतां रूपयौवनदर्पिति । वैदर्भी भरतश्रेष्ठ शैब्या च भरतर्षभ,भरतश्रेष्ठ) राजा सगरके दो पत्नियाँ थीं, वैदर्भी और शैब्या। उन दोनोंको ही अपने रूप और यौवनका बड़ा अभिमान था

tasya bhārye tv abhavatāṃ rūpa-yauvana-darpitī | vaidarbhī bharataśreṣṭha śaibyā ca bharatarṣabha ||

O best of the Bharatas, King Sagara had two wives—Vaidarbhī and Śaibyā. Both were proud of their beauty and youth.

तस्यof him
तस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
भार्येtwo wives
भार्ये:
Karta
TypeNoun
Rootभार्या
FormFeminine, Nominative, Dual
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
अभवताम्were/became
अभवताम्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Lan), 3rd, Dual, Parasmaipada
रूप-यौवन-दर्पिणीproud of beauty and youth
रूप-यौवन-दर्पिणी:
Karta
TypeAdjective
Rootदर्पिणी (दर्पिन्)
FormFeminine, Nominative, Dual
वैदर्भीVaidarbhī
वैदर्भी:
Karta
TypeNoun
Rootवैदर्भी
FormFeminine, Nominative, Singular
भरत-श्रेष्ठO best of the Bharatas
भरत-श्रेष्ठ:
Sambodhana
TypeNoun (vocative epithet)
Rootश्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
शैब्याŚaibyā
शैब्या:
Karta
TypeNoun
Rootशैब्या
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
भरत-ऋषभO bull among the Bharatas
भरत-ऋषभ:
Sambodhana
TypeNoun (vocative epithet)
Rootऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular

लोगश उवाच

S
Sagara
V
Vaidarbhī
Ś
Śaibyā
B
Bharata (dynastic epithet)