Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Adhyāya 96: Nārada Guides Mātali in Varuṇa’s Realm

Varuṇa-loka Darśana

आदित्यानां हि सर्वेषां विष्णुरेक: सनातन: । अज्य्यश्नाव्ययश्वैव शाश्वत: प्रभुरीश्षर:,अदितिके सभी पुत्रोंमें अथवा सम्पूर्ण आदित्योंमें एकमात्र भगवान्‌ विष्णु ही अजेय, अविनाशी, नित्य विद्यमान एवं सर्वसमर्थ सनातन परमेश्वर हैं

ādityānāṃ hi sarveṣāṃ viṣṇur ekaḥ sanātanaḥ | ajayyaś cāvyayaś caiva śāśvataḥ prabhur īśvaraḥ ||

Kaṇva said: “Among all the Ādityas, Viṣṇu alone is the eternal one—unconquerable and undecaying, ever-abiding, the all-powerful Lord and supreme ruler.”

आदित्यानाम्of the Ādityas
आदित्यानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआदित्य
FormMasculine, Genitive, Plural
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Genitive, Plural
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta
TypeNoun
Rootविष्णु
FormMasculine, Nominative, Singular
एकःone/alone
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
सनातनःeternal
सनातनः:
Karta
TypeAdjective
Rootसनातन
FormMasculine, Nominative, Singular
अज्यःunconquerable
अज्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootअज्य
FormMasculine, Nominative, Singular
अश्नाव्ययःimperishable (as read)
अश्नाव्ययः:
Karta
TypeAdjective
Rootअश्नाव्यय
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवcertainly/indeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
शाश्वतःeverlasting
शाश्वतः:
Karta
TypeAdjective
Rootशाश्वत
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रभुःlord/master
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular
ईश्वरःGod/sovereign
ईश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootईश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular

कण्व उवाच

कण्व (Kaṇva)
आदित्य (Ādityas)
अदिति (Aditi)
विष्णु (Viṣṇu)

Educational Q&A

The verse teaches that among the Ādityas the ultimate, singular source of enduring authority is Viṣṇu—defined by invincibility (ajayya), imperishability (avyaya), and eternal lordship (śāśvata prabhu īśvara). Ethically, it frames legitimate power as rooted in the timeless divine order rather than transient human dominance.

Kaṇva is making a doctrinal assertion within the Udyoga Parva context, emphasizing Viṣṇu’s supreme status among the Ādityas. Such a declaration functions to orient listeners toward the highest divine principle while events move toward conflict, reminding that cosmic governance and dharma stand above political struggle.