Previous Verse
Next Verse

Shloka 55

अध्याय ८२ — केशवप्रयाणे निमित्तदर्शनम्

Omens and Reception During Keśava’s Departure

वेपमानश्न कौन्तेय: प्राक्रोशन्महतो रवान्‌ | धनंजयवच: श्र॒ुत्वा हर्षोत्सिक्तमना भृूशम्‌,काँपते-काँपते ही कुन्तीकुमार भीमसेन बड़े जोर-जोरसे सिंहनाद करने लगे। अर्जुनकी पूर्वोक्त बातें सुनकर उनका हृदय अत्यन्त हर्ष और उत्साहसे भर गया था

vepamānaś ca kaunteyaḥ prākrośan mahato ravān | dhanañjayavacaḥ śrutvā harṣotsiktamanā bhṛśam ||

Vaiśampāyana said: Trembling, Bhīmasena—the son of Kuntī—began to roar aloud with a mighty cry. Hearing Dhanañjaya (Arjuna)’s words, his heart swelled with intense joy and ardour.

वेपमानःtrembling
वेपमानः:
Karta
TypeAdjective
Rootवेप् (धातु) → वेपमान (शतृ/शानच् वर्तमान कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
कौन्तेयःKunti's son (Bhima)
कौन्तेयः:
Karta
TypeNoun
Rootकौन्तेय (प्रातिपदिक; कुन्ती-पुत्र)
FormMasculine, Nominative, Singular
प्राक्रोशन्was shouting/crying out
प्राक्रोशन्:
Karta
TypeVerb
Rootप्र + क्रुश् (धातु) → प्राक्रोशत् (लट्) / प्राक्रोशन् (प्रत्यय-लोपयुक्त रूप)
FormPresent (Lat), 3rd, Singular
महतःgreat, mighty (of)
महतः:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Ablative/Genitive, Singular
रवान्roars/cries
रवान्:
Karma
TypeNoun
Rootरव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
धनंजय-वचःthe words of Dhananjaya (Arjuna)
धनंजय-वचः:
Karma
TypeNoun
Rootधनंजय + वचस्
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Karma
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) → श्रुत्वा (क्त्वा)
FormAbsolutive (ktvā)
हर्ष-उत्सिक्त-मनाःwhose mind was filled with joy and excitement
हर्ष-उत्सिक्त-मनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootहर्ष + उत्सिक्त + मनस्
FormMasculine, Nominative, Singular
भृशम्exceedingly, greatly
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kaunteya (Bhīmasena)
K
Kuntī
D
Dhanañjaya (Arjuna)