Previous Verse
Next Verse

Shloka 1193

Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)

धर्मे चार्थे च कामे च समर्थ प्रददौ धनम्‌ । सुवर्णमय पर्वत महामेरुने स्वयं आकर उन्हें सुवर्णकी राशि भेंट की। मनुष्योंपर सवारी करनेवाले यक्षराक्षसराज भगवान्‌ कुबेरने भी उन्हें इतना धन दिया, जो उनके धर्म, अर्थ और कामका निर्वाह करनेके लिये पर्याप्त हो

dharme cārthe ca kāme ca samarthaḥ pradadau dhanam | suvarṇamayaḥ parvato mahāmeruḥ svayam ākarot suvarṇakī rāśiṃ bhent kī | manuṣyeṣu parivāhana-kartā yakṣa-rākṣasa-rājo bhagavān kuberaś ca tebhyaḥ etāvat dhanaṃ dadau yat teṣāṃ dharma-artha-kāma-nirvāhāya paryāptam abhavat |

Bhīṣma said: He bestowed wealth sufficient for the pursuit of dharma, artha, and kāma. Even golden Mount Mahāmeru seemed to pour forth heaps of gold as an offering. And Kubera—lord of the Yakṣas and Rākṣasas, famed for his conveyances and mastery over riches—granted such treasure that it fully sufficed to sustain righteous duties, worldly prosperity, and legitimate enjoyments.

धर्मेin/with regard to dharma
धर्मे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अर्थेin/with regard to wealth/purpose
अर्थे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कामेin/with regard to desire/pleasure
कामे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
समर्थःcapable/adequate
समर्थः:
Karta
TypeAdjective
Rootसमर्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रददौgave/bestowed
प्रददौ:
TypeVerb
Rootदा (ददाति)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
धनम्wealth
धनम्:
Karma
TypeNoun
Rootधन
FormNeuter, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
K
Kubera
Y
Yakshas
R
Rakshasas
M
Mahāmeru (Mount Meru)
G
Gold (suvarṇa)