Previous Verse
Next Verse

Shloka 44

नरेश्वर! उसके निकट पहुँचकर बुद्धिमान्‌ नागेन्द्र, जो स्वभावसे ही धर्मानुरागी थे, मधुर वाणीमें बोले-- ।। ॥/ 0

nareśvara! tasya nikaṭam upasaṅgamya buddhimān nāgendraḥ, yaḥ svabhāvata eva dharmānurāgī āsīt, madhuravāṇyā uvāca—

Bhīṣma said: “O king, having approached him, the wise lord of serpents—by nature devoted to dharma—spoke in a gentle and sweet voice.”

नरेश्वरO lord of men (king)
नरेश्वर:
Sambodhana
TypeNoun
Rootनर-ईश्वर
FormMasculine, Vocative, Singular
उपगम्यhaving approached
उपगम्य:
Kriya-vishesana
TypeVerb
Rootउप-गम्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
बुद्धिमान्wise
बुद्धिमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootबुद्धिमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
नागेन्द्रःthe king of serpents
नागेन्द्रः:
Karta
TypeNoun
Rootनाग-इन्द्र
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वभावतःby nature
स्वभावतः:
Kriya-vishesana
TypeIndeclinable
Rootस्वभाव
Formablative used adverbially (-तः)
धर्मानुरागीdevoted to dharma
धर्मानुरागी:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्म-अनुरागिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
मधुरवाण्याwith sweet speech/voice
मधुरवाण्या:
Karana
TypeNoun
Rootमधुर-वाणी
FormFeminine, Instrumental, Singular
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
Kriya
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
N
nareśvara (the king addressed)
N
nāgendra (lord of serpents)