Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

अध्याय ३५१ — उञ्छवृत्ति-व्रतसिद्धेः मानुषस्य परमगतिः

Sūrya–Nāga Dialogue on the Perfected Gleaner-Ascetic

स एवमुक्तो विमुखश्चिन्ताव्याकुलमानस: । प्रणम्य वरदं देवमुवाच हरिमी श्वरम्‌,“भगवान्‌के इस प्रकार आदेश देनेपर ब्रह्माजीका मन चिन्तासे व्याकुल हो उठा। वे सृष्टिकार्यसे विमुख हो वरदायक देवता सर्वेश्वर श्रीहरिको प्रणाम करके इस प्रकार बोले --

sa evam ukto vimukhaś cintāvyākulamānasaḥ | praṇamya varadaṃ devam uvāca harim īśvaram ||

Vaiśampāyana said: Thus addressed, Brahmā’s mind became agitated with anxious thought. Turning away from the work of creation, he bowed to the boon-giving Lord—Hari, the Supreme Ruler—and spoke.

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
उक्तःhaving been addressed/said to
उक्तः:
TypeAdjective
Rootवच्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
विमुखःturned away; averse
विमुखः:
TypeAdjective
Rootविमुख
FormMasculine, Nominative, Singular
चिन्ता-व्याकुल-मानसःwhose mind is agitated by चिंता (anxiety)
चिन्ता-व्याकुल-मानसः:
TypeAdjective
Rootमानस
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
TypeIndeclinable
Rootनम्
Formल्यप् (absolutive/gerund)
वरदम्boon-giving
वरदम्:
TypeAdjective
Rootवरद
FormMasculine, Accusative, Singular
देवम्the god
देवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Accusative, Singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
हरिम्Hari (Vishnu)
हरिम्:
Karma
TypeNoun
Rootहरि
FormMasculine, Accusative, Singular
ईश्वरम्the Lord
ईश्वरम्:
TypeNoun
Rootईश्वर
FormMasculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Brahmā
H
Hari (Viṣṇu)
Ī
Īśvara (the Supreme Lord)

Educational Q&A

When responsibility becomes morally or emotionally burdensome, one should not act blindly; instead, withdraw from impulsive action, cultivate humility, and seek higher guidance grounded in dharma.

After receiving an instruction, Brahmā becomes troubled and turns away from initiating creation. He bows to Hari, the boon-giving Supreme Lord, and begins to speak—signaling a request for clarification, support, or permission aligned with cosmic law.