Shloka 16
अध्याय ३५१ — उञ्छवृत्ति-व्रतसिद्धेः मानुषस्य परमगतिः
Sūrya–Nāga Dialogue on the Perfected Gleaner-Ascetic
Devanagari script
शृणुध्वमाख्यानवरमिदमार्षेयमुत्तमम् । आदिकालोडद्धवं विप्रास्तपसाधिगतं मया,“विप्रगण! ऋषिसम्बन्धी यह उत्तम आख्यान सुनो। प्राचीन कालका यह वृत्तान्त मैंने तपस्याके द्वारा जाना है
Transliteration
śṛṇudhvam ākhyānavaram idam ārṣeyam uttamam | ādikāloḍḍhavam viprās tapasādhigataṃ mayā ||
Translation
Vaiśampāyana said: “Listen, O brahmins, to this excellent and preeminent sacred narrative. It is a tale borne from the earliest age, and I have come to know it through the power of austerity.”
Word by Word
शृणुध्वम्hear, listen (you all)
शृणुध्वम्:
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपदम्, मध्यम, बहुवचनम्
आख्यानवरम्the excellent narrative
आख्यानवरम्:
Karma
TypeNoun
Rootआख्यान-वर
Formनपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्
इदम्this
इदम्:
Karma
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्
आर्षेयम्belonging to the rishis / rishi-related
आर्षेयम्:
TypeAdjective
Rootआर्षेय
Formनपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्
उत्तमम्excellent, best
उत्तमम्:
TypeAdjective
Rootउत्तम
Formनपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्
आदिकालात्from ancient times / from the beginning of time
आदिकालात्:
Apadana
TypeNoun
Rootआदि-काल
Formपुंलिङ्गम्, पञ्चमी, एकवचनम्
उद्धृतम्drawn out, extracted, brought forth
उद्धृतम्:
TypeVerb
Rootउद्-हृ (धातु) → उद्धृत (क्त)
Formक्त, नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्
विप्राःO brahmins
विप्राः:
Karta
TypeNoun
Rootविप्र
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, बहुवचनम्
तपसाby austerity
तपसा:
Karana
TypeNoun
Rootतपस्
Formनपुंसकलिङ्गम्, तृतीया, एकवचनम्
अधिगतम्attained, learned, understood
अधिगतम्:
TypeVerb
Rootअधि-गम् (धातु) → अधिगत (क्त)
Formक्त, नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्
मयाby me
मया:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
Formतृतीया, एकवचनम्
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaV
viprāḥ (brahmins)Ṛ
ṛṣis (sages/seers)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes