Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

धर्मद्वारबहुत्वविमर्शः — Reflection on the Many ‘Doors’ of Dharma (Śānti-parva 342)

वैशम्पायन उवाच शृणु राजन्‌ यथा<<चष्ट फाल्गुनस्य हरि: प्रभु: । प्रसन्नात्मा55त्मनो नाम्नां निरुक्त गुणकर्मजम्‌,वैशम्पायनजीने कहा--राजन्‌! भगवान्‌ श्रीहरिने अर्जुनपर प्रसन्न होकर उनसे गुण और कर्मके अनुसार स्वयं अपने नामोंकी जैसी व्याख्या की थी, वही तुम्हें सुना रहा हूँ, सुनो

vaiśampāyana uvāca | śṛṇu rājan yathā caṣṭa phālgunasya hariḥ prabhuḥ | prasannātmā ātmano nāmnāṁ niruktaṁ guṇa-karma-jam ||

Vaiśampāyana said: “O King, listen. I shall recount to you exactly how the Lord Hari, the sovereign, with a gracious and serene heart, explained the meanings of His own names to Phālguna (Arjuna) in accordance with His qualities and deeds.”

वैशम्पायनःVaishampayana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
शृणुlisten
शृणु:
TypeVerb
Rootश्रु
FormImperative, 2nd, Singular, Parasmaipada
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
यथाas, in the manner that
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
चष्टexplains, tells
चष्ट:
TypeVerb
Rootचक्ष्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
फाल्गुनस्यof Phalguna (Arjuna)
फाल्गुनस्य:
Sampradana
TypeNoun
Rootफाल्गुन
FormMasculine, Genitive, Singular
हरिःHari (Vishnu/Krishna)
हरिः:
Karta
TypeNoun
Rootहरि
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रभुःthe Lord, master
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रसन्नात्माwith a pleased mind; gracious
प्रसन्नात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रसन्नात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
आत्मनःof himself, his own
आत्मनः:
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
नाम्नाम्of (his) names
नाम्नाम्:
TypeNoun
Rootनामन्
FormNeuter, Genitive, Plural
निरुक्तम्etymological explanation, derivation
निरुक्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिरुक्त
FormNeuter, Accusative, Singular
गुणकर्मजम्arising from qualities and actions
गुणकर्मजम्:
Karma
TypeAdjective
Rootगुणकर्मज
FormNeuter, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
H
Hari (Śrī Hari)
P
Phālguna (Arjuna)
K
King (rājan)