Shloka 32
अध्याय ३३७ — ज्ञानमार्ग-वैविध्यप्रश्नः तथा व्यासस्य नारायणोद्भवकथा
Systems of Knowledge and Vyāsa’s Nārāyaṇa-Origin
Devanagari script
प्राप्य श्वेतं महाद्वीपं तच्चित्तास्तदूदिदृक्षव: । ततोअस्मद्दृष्टिविषयस्तदा प्रतिहतो5भवत्,'श्वेत नामक महाद्वीपमें पहुँचकर हमारा चित्त भगवानमें ही लगा रहा। हम उनके दर्शनकी इच्छासे उत्कण्ठित हो रहे थे। वहाँ जाते ही हमारी दृष्टिशक्ति प्रतिहत हो गयी
Transliteration
prāpya śvetaṁ mahādvīpaṁ taccittās tad-udidṛkṣavaḥ | tato 'smad-dṛṣṭi-viṣayas tadā pratihato 'bhavat ||
Translation
Bhishma said: “Having reached the great island called Śveta, our minds became wholly absorbed in the Lord, and we grew intensely eager to behold Him. But at that very moment, the object-range of our sight was checked—our power to see was obstructed.”
Word by Word
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formल्यप् (क्त्वान्त/absolutive), कर्तरि
श्वेतम्white (named Śveta)
श्वेतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootश्वेत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महाद्वीपम्the great island/continent
महाद्वीपम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहाद्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तत्that
तत्:
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चित्ताःminded; with minds (we)
चित्ताः:
Karta
TypeNoun
Rootचित्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तत्that (him/that object)
तत्:
Karma
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उदिदृक्षवःdesirous of seeing
उदिदृक्षवः:
Karta
TypeAdjective
Rootउद्-ईक्ष् (धातु) → उदिदृक्षु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन, सन्-प्रत्ययान्त (desiderative) adjectival form
ततःthen/from there
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
अस्मत्-दृष्टि-विषयःobject within our sight; range of our vision
अस्मत्-दृष्टि-विषयः:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मत् + दृष्टि + विषय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तदाat that time
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
प्रतिहतःobstructed/checked
प्रतिहतः:
TypeAdjective
Rootप्रति-हन् (धातु) → प्रतिहत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन, क्त (past passive participle)
अभवत्became/was
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, एकवचन, कर्तरि
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaŚ
Śveta MahādvīpaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes