Next Verse

Shloka 1

शुकस्य योगसिद्धिः (Śuka’s Yogic Attainment and Ascent)

(दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल ११३ श्लोक हैं) ऑपन--माजल बछ। अकाल एकोनविशर्त्याधिकॉत्रेशततमो< ध्याय: जरा-मृत्युका उल्लंघन करनेके विषयमें पजचशिख और राजा जनकका संवाद युधिछिर उवाच ऐश्वर्य वा महत्‌ प्राप्प धनं वा भरतर्षभ । दीर्घमायुरवाप्याथ कथं मृत्युमतिक्रमेत्‌,युधिष्ठिरने पूछा--भरतश्रेष्ठ! महान्‌ ऐश्वर्य या प्रचुर धन अथवा बहुत बड़ी आयु पाकर मनुष्य किस तरह मृत्युका उल्लंघन कर सकता है?

Yudhiṣṭhira uvāca |

aiśvaryaṁ vā mahat prāpya dhanaṁ vā bharatarṣabha |

dīrgham āyur avāpya atha kathaṁ mṛtyum atikramet ||

Yudhiṣṭhira said: “O bull among the Bharatas, even after attaining great sovereignty, abundant wealth, or a very long life, how can a person truly pass beyond death?”

युधिष्ठिरःYudhishthira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
ऐश्वर्यम्sovereignty, lordship
ऐश्वर्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootऐश्वर्य
FormNeuter, Accusative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
महत्great
महत्:
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Accusative, Singular
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active
धनम्wealth
धनम्:
Karma
TypeNoun
Rootधन
FormNeuter, Accusative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
TypeNoun
Rootभरत-ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular
दीर्घम्long
दीर्घम्:
TypeAdjective
Rootदीर्घ
FormNeuter, Accusative, Singular
आयुःlife-span
आयुः:
Karma
TypeNoun
Rootआयुस्
FormNeuter, Accusative, Singular
अवाप्यhaving attained
अवाप्य:
TypeVerb
Rootअव-आप्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active
अथthen, and
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
मृत्युम्death
मृत्युम्:
Karma
TypeNoun
Rootमृत्यु
FormMasculine, Accusative, Singular
अतिक्रमेत्might cross over, overcome
अतिक्रमेत्:
TypeVerb
Rootअति-क्रम्
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Singular

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
B
Bharatarṣabha (honorific addressee)