Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

ब्रह्मघोष-प्रवर्तनम्, अनध्याय-नियमः, वायु-मार्ग-वर्णनम्

Restoring Vedic Recitation, the Anadhyaya Rule, and the Taxonomy of Winds

अव्यक्तेकत्वमित्याहुननात्वं पुरुषे तथा । सर्वभूतदयावन्त: केवलं ज्ञानमास्थिता,सम्पूर्ण प्राणियोंपर दया करनेवाले और केवल ज्ञानका सहारा लेनेवाले कुछ सांख्यके विद्वान्‌ प्रकृतिको एक तथा पुरुषको अनेक मानते हैं

avyaktaikatvam ity āhur nānātvam puruṣe tathā | sarvabhūtadayāvantaḥ kevalaṃ jñānam āsthitāḥ ||

Yājñavalkya said: “Some learned Sāṅkhyas—compassionate toward all beings and relying solely on discriminative knowledge—declare that Prakṛti, the unmanifest source, is one, while the Puruṣas (conscious selves) are many.”

अव्यक्तthe unmanifest (Prakṛti)
अव्यक्त:
Karta
TypeNoun
Rootअव्यक्त
FormNeuter, Nominative, Singular
एकत्वम्oneness
एकत्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootएकत्व
FormNeuter, Accusative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
आहुःthey say
आहुः:
TypeVerb
Rootअह् (ब्रू/अह्)
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
नानात्वम्manifoldness, plurality
नानात्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootनानात्व
FormNeuter, Accusative, Singular
पुरुषेin the Puruṣa
पुरुषे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Locative, Singular
तथाlikewise, similarly
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
सर्वभूतदयावन्तःhaving compassion for all beings
सर्वभूतदयावन्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व-भूत-दया-वत्
FormMasculine, Nominative, Plural
केवलम्only, solely
केवलम्:
TypeIndeclinable
Rootकेवल
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
Karma
TypeNoun
Rootज्ञान
FormNeuter, Accusative, Singular
आस्थिताःhaving resorted to, relying on
आस्थिताः:
Karta
TypeVerb
Rootआ-स्था (धातु: स्था) / आस्थित (क्त)
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)

याज़्वल्क्य उवाच

Y
Yājñavalkya
S
Sāṅkhya (philosophers)
P
Prakṛti (Avyakta)
P
Puruṣa