Shloka 11
अध्याय २९४ — योगलक्षणम् तथा सांख्यपरिसंख्यानम्
Yoga Definition and Sāṃkhya Enumeration
Devanagari script
तासां दर्प: समभवत् प्रजानां धर्मनाशन: । दर्पात्मनां ततः पश्चात् क्रोधस्तासामजायत,तब प्रजाओंमें धर्मको नष्ट करनेवाला दर्प प्रकट हुआ। फिर जब प्रजाओंके मनमें दर्प आ गया, तब क्रोधका भी प्रादुर्भाव हो गया
Transliteration
tāsāṁ darpaḥ samabhavat prajānāṁ dharmanāśanaḥ | darpātmanāṁ tataḥ paścāt krodhas tāsām ajāyata ||
Translation
Parāśara said: “Among those people there arose arrogance, a destroyer of dharma. And once their minds were possessed by arrogance, anger then sprang up in them thereafter.”
Word by Word
तासाम्of those (women/they)
तासाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
दर्पःpride, arrogance
दर्पः:
कर्ता
TypeNoun
Rootदर्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समभवत्arose, came to be
समभवत्:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, एकवचन
प्रजानाम्of the creatures/subjects
प्रजानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
धर्मनाशनःdestroyer of dharma
धर्मनाशनः:
कर्ता
TypeAdjective
Rootधर्मनाशन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दर्पात्मनाम्of those whose nature is pride
दर्पात्मनाम्:
सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootदर्पात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
क्रोधःanger
क्रोधः:
कर्ता
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तासाम्of those (women/they)
तासाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
अजायतwas born, arose
अजायत:
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, एकवचन
Speaker
पराशर उवाच
Characters & Entities
P
ParāśaraP
prajāḥ (the people/subjects)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes