Shloka 5
आत्मदर्शन-उपदेशः (Ātma-darśana Upadeśa) — Mind, Senses, and the All-pervading Self
Devanagari script
जाता परमधर्मिष्ठा दिव्यसंस्थान संस्थिता । ततो भूयस्तु पृच्छामि तद् भवान् वक्तुमरहति,मेरी बुद्धि परम धर्मिष्ठ एवं दिव्य स्थितिमें स्थित हो गयी थी; इसीलिये फिर पूछता हूँ। आप इस विषयका वर्णन करनेकी कृपा करें
Transliteration
yudhiṣṭhira uvāca | jātā paramadharmiṣṭhā divyasaṃsthāna-saṃsthitā | tato bhūyas tu pṛcchāmi tad bhavān vaktum arhati ||
Translation
Yudhiṣṭhira said: “My understanding has become firmly established in the highest dharma, set in a divine and elevated state. Therefore I ask again: may you be pleased to explain this matter further.”
Word by Word
जाताhaving become / become
जाता:
Karta
TypeVerb
Rootजा (धातु)
Formक्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
परमधर्मिष्ठाsupremely righteous / most devoted to dharma
परमधर्मिष्ठा:
Karta
TypeAdjective
Rootपरमधर्मिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दिव्यसंस्थानdivine form/constitution
दिव्यसंस्थान:
Karma
TypeAdjective
Rootदिव्यसंस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
संस्थिताsituated / established
संस्थिता:
Karta
TypeVerb
Rootस्था (धातु) उपसर्ग: सम्
Formक्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ततःtherefore / then
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
भूयःagain / further
भूयः:
TypeIndeclinable
Rootभूयः (अव्यय)
तुbut / indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
पृच्छामिI ask
पृच्छामि:
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formलट्, परस्मैपदम्, उत्तम, एकवचन
तत्that (matter)
तत्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
भवान्you (honorific)
भवान्:
Karta
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वक्तुम्to speak / to explain
वक्तुम्:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formतुमुन् (infinitive)
अर्हतिis worthy / should / is able (properly)
अर्हति:
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्, परस्मैपदम्, प्रथम, एकवचन
Speaker
युधिछिर उवाच
Characters & Entities
Y
YudhiṣṭhiraVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes