Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

Ajagara-vrata (The ‘Python’ Discipline): Prahrāda Questions a Wandering Sage

ततः प्रदुद्रुवु: सर्वे विप्रसंघा: समनन्‍्ततः । गौतमो<पि सुवर्णस्य भारमादाय सत्वर:,यह सुनकर सब ब्राह्मणसमुदाय चारों ओर भाग चले। गौतम भी सुवर्णका भारी भार लेकर बड़ी कठिनाईसे ढोता हुआ जल्दी-जल्दी चलकर बरगदके पास आया। वहाँ पहुँचते ही थककर बैठ गया। वह भूखसे पीड़ित और क्लान्त हो रहा था

tataḥ pradudruvuḥ sarve viprasaṅghāḥ samanantataḥ | gautamo ’pi suvarṇasya bhāram ādāya satvaraḥ ||

Bhīṣma said: Thereupon all the groups of brāhmaṇas fled in every direction. Gautama too, quickly taking up the heavy load of gold, hurried along; burdened and strained, he made his way toward the banyan tree. Reaching it, he sat down exhausted—afflicted by hunger and overcome with fatigue.

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय (तसिल्-प्रत्यय)
प्रदुद्रुवुःran forth, fled
प्रदुद्रुवुः:
TypeVerb
Rootद्रु (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
विप्र-संघाःgroups of brahmins
विप्र-संघाः:
Karta
TypeNoun
Rootविप्र + संघ (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
समन्ततःon all sides, from every direction
समन्ततः:
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (समन्त-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय (तसिल्-प्रत्यय)
गौतमःGautama
गौतमः:
Karta
TypeNoun
Rootगौतम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
Formअव्यय
सुवर्णस्यof gold
सुवर्णस्य:
TypeNoun
Rootसुवर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
भारम्load, burden
भारम्:
Karma
TypeNoun
Rootभार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आदायhaving taken up
आदाय:
TypeVerb
Rootआ-दा (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त), ‘having taken’
सत्वरःhastily, in haste (as ‘hasty’)
सत्वरः:
TypeAdjective
Rootसत्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
B
brāhmaṇas (viprasaṅghāḥ)
G
Gautama
G
gold (suvarṇa)
B
banyan tree (nyagrodha/vaṭa implied by context)