Previous Verse
Next Verse

Shloka 77

Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)

नेत्राभ्यां सरुजाभ्यां यः प्रतिवातमुदी क्षते । तस्य वायुरुजात्यर्थ नेत्रयोर्भवति ध्रुवम्‌,जो मनुष्य अपने रोगी नेत्रोंस हवाकी ओर रुख करके देखता है, उसके उन नेत्रोंमें वायुके कारण अवश्य ही बहुत पीड़ा बढ़ जाती है

netrābhyāṃ sarujābhyāṃ yaḥ prativātam udīkṣate | tasya vāyur ujātyarthaṃ netrayor bhavati dhruvam ||

Brahmadatta said: “If a man, with eyes already afflicted by pain, looks straight into the oncoming wind, then because of that wind the suffering in his eyes surely increases greatly.”

नेत्राभ्याम्with (his) eyes
नेत्राभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootनेत्र
FormNeuter, Instrumental, Dual
सरुजाभ्याम्with painful/ailing (ones)
सरुजाभ्याम्:
Karana
TypeAdjective
Rootसरुज
FormNeuter, Instrumental, Dual
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रतिवातम्towards/against the wind
प्रतिवातम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रतिवात
FormMasculine, Accusative, Singular
उदीक्षतेlooks (towards)
उदीक्षते:
TypeVerb
Rootईक्ष्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
तस्यof him
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Genitive, Singular
वायुःwind
वायुः:
Karta
TypeNoun
Rootवायु
FormMasculine, Nominative, Singular
रुजातिcauses pain / afflicts
रुजाति:
TypeVerb
Rootरुज्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
अर्थम्greatly; indeed (intensifier)
अर्थम्:
TypeIndeclinable
Rootअर्थ
नेत्रयोःin/of the two eyes
नेत्रयोः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनेत्र
FormNeuter, Genitive, Dual
भवतिbecomes; occurs
भवति:
TypeVerb
Rootभू
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
ध्रुवम्certainly
ध्रुवम्:
TypeIndeclinable
Rootध्रुव

ब्रह्मदत्त उवाच

B
Brahmadatta
W
wind (vāyu)
E
eyes (netra)