Shloka 68
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
Devanagari script
नन्दामि सौम्य भद्र ते यो मां जीवितुमिच्छसि । श्रेयक्ष॒ यदि जानीषे क्रियतां मा विचारय,'सौम्य! मैं तुम्हारा अभिनन्दन करता हूँ। तुम्हारा कल्याण हो, जो कि तुम मुझे जीवन प्रदान करना चाहते हो। यदि हमारे कल्याणका उपाय जानते हो तो इसे अवश्य करो, कोई अन्यथा विचार मनमें न लाओ
Translation
“I rejoice, gentle and noble one, that you wish me to live; may good be upon you. If you know the means that leads to our welfare, then do it—do not let any other thought arise in your mind.”
Word by Word
नन्दामिI rejoice / I praise
नन्दामि:
Karta
TypeVerb
Rootनन्द्
Formलट्, परस्मैपद, उत्तम, एकवचन
सौम्यO gentle one
सौम्य:
TypeNoun
Rootसौम्य
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
भद्रgood / auspicious
भद्र:
Karta
TypeAdjective
Rootभद्र
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेof you / your
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formत्रिलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formत्रिलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
जीवितुम्to live
जीवितुम्:
TypeVerb
Rootजीव्
Formतुमुन् (infinitive), कर्तरि
इच्छसिyou desire / you wish
इच्छसि:
TypeVerb
Rootइष् (इच्छ्)
Formलट्, परस्मैपद, मध्यम, एकवचन
श्रेयःthe better course / welfare
श्रेयः:
Karma
TypeNoun
Rootश्रेयस्
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
जानीषेyou know
जानीषे:
TypeVerb
Rootज्ञा
Formलट्, आत्मनेपद, मध्यम, एकवचन
क्रियताम्let it be done / do it
क्रियताम्:
TypeVerb
Rootकृ
Formलोट्, कर्मणि (passive), प्रथम, एकवचन
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा
विचारयconsider / deliberate
विचारय:
TypeVerb
Rootवि-चर्
Formलोट्, परस्मैपद, मध्यम, एकवचन
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes