Previous Verse
Next Verse

Shloka 57

Āśā-prabhava (आशाप्रभव) — On the Rise and Power of Hope/Expectation

Sumitra Itihāsa Begins

तामपृच्छत्‌ स दैत्येन्द्र: सा श्रीरित्येनमब्रवीत्‌ । उषितास्मि स्वयं वीर त्वयि सत्यपराक्रम,त्वया त्यक्ता गमिष्यामि बल॑ हानुगता हाहम्‌ | नरेश्वर! ऐसा कहकर बल सदाचारके पीछे चला गया। तत्पश्चात्‌ प्रह्नमादके शरीरसे एक प्रभामयी देवी प्रकट हुई। दैत्यराजने उससे पूछा--“आप कौन हैं?” वह बोली--'मैं लक्ष्मी हूँ। सत्यपराक्रमी वीर! मैं स्वयं ही आकर तुम्हारे शरीरमें निवास करती थी, परंतु अब तुमने मुझे त्याग दिया; इसलिये चली जाऊँगी; क्योंकि मैं बलकी अनुगामिनी हूँ”

tām apṛcchat sa daityendraḥ sā śrīr ity enam abravīt | uṣitāsmi svayaṃ vīra tvayi satyaparākrama, tvayā tyaktā gamiṣyāmi bala-hānugatā hāham ||

The lord of the Daityas questioned the radiant goddess who had appeared. She replied, “I am Śrī (Lakṣmī). O hero of truthful prowess, I had of my own accord dwelt within you; but now you have abandoned me, and therefore I shall depart. For I follow Bala (Power/Strength), and when strength declines, I too withdraw.”

ताम्her
ताम्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अपृच्छत्asked
अपृच्छत्:
null
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, एकवचन
सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दैत्येन्द्रःlord of the Daityas (demon-king)
दैत्येन्द्रः:
Karta
TypeNoun
Rootदैत्येन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
साshe
सा:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
श्रीःLakshmi; fortune
श्रीः:
Karta
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इतिthus
इति:
null
TypeIndeclinable
Rootइति
एनम्him
एनम्:
Karma
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
null
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, एकवचन
उषिताhaving dwelt; having stayed
उषिता:
null
TypeAdjective
Rootवस् (धातु) → उषित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्मिI am
अस्मि:
null
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तम, एकवचन
स्वयम्by myself
स्वयम्:
null
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
वीरO hero
वीर:
null
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
त्वयिin you
त्वयि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
सत्यपराक्रमO one whose prowess is true/steadfast
सत्यपराक्रम:
null
TypeAdjective
Rootसत्यपराक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
त्यक्ताabandoned; forsaken
त्यक्ता:
null
TypeAdjective
Rootत्यज् (धातु) → त्यक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गमिष्यामिI shall go
गमिष्यामि:
null
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलृट् (साधारण-भविष्यत्), उत्तम, एकवचन
बलstrength
बल:
Karma
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
हानुगताfollowing; attendant upon
हानुगता:
null
TypeAdjective
Rootअनु-गम् (धातु) → अनुगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हाalas!
हा:
null
TypeIndeclinable
Rootहा
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

ब्राह्मण उवाच

D
Daityendra (lord of the Daityas)
Ś
Śrī (Lakṣmī)
B
Bala (Strength/Power, personified)