Next Verse

Shloka 1

Nīti-upadeśa to a Rājaputra: Self-restraint, Alliances, and Rival-Management (नीतिउपदेशः)

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके ४ ३ श्लोक मिलाकर कुल ५८३ “लोक हैं) #द१०3८5>> हु # पञ्चाधिकशततमोब< ध्याय: कालकवृक्षीय मुनिके द्वारा गये हुए राज्यकी प्राप्तिके लिये विभिन्न उपायोंका वर्णन मुनिर्वाच अथ चेत्‌ पौरुषं किंचित्‌ क्षत्रियात्मनि पश्यसि । ब्रवीमि तां तु ते नीति राज्यस्य प्रतिपत्तये,मुनिने कहा--राजकुमार! यदि तुम अपनेमें कुछ पुरुषार्थ देखते हो तो मैं तुम्हें राज्यकी प्राप्तिके लिये एक नीति बता रहा हूँ

munir uvāca | atha cet pauruṣaṃ kiñcit kṣatriyātmani paśyasi | bravīmi tāṃ tu te nītiṃ rājyasya pratipattaye ||

The sage said: “Prince, if you perceive even a little resolve and capacity for effort within your kṣatriya nature, then I shall tell you a nīti—a practical policy—for attaining kingship.”

मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
अथthen/now
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत्
पौरुषम्manly effort/valor
पौरुषम्:
Karma
TypeNoun
Rootपौरुष
FormNeuter, Accusative, Singular
किंचित्some/any (a little)
किंचित्:
TypeIndeclinable
Rootकिंचित्
क्षत्रियात्मनिin (your) kshatriya-nature/self
क्षत्रियात्मनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षत्रियात्मन्
FormMasculine, Locative, Singular
पश्यसिyou see
पश्यसि:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, 2, Singular, Parasmaipada
ब्रवीमिI tell
ब्रवीमि:
TypeVerb
Rootब्रू
FormPresent, 1, Singular, Parasmaipada
ताम्that (policy/means)
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormDative, Singular
नीतिम्policy/strategy
नीतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootनीति
FormFeminine, Accusative, Singular
राज्यस्यof the kingdom
राज्यस्य:
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Genitive, Singular
प्रतिपत्तयेfor attainment/acquisition
प्रतिपत्तये:
Sampradana
TypeNoun
Rootप्रतिपत्ति
FormFeminine, Dative, Singular

भीष्म उवाच

M
muni (sage)
K
kṣatriya (prince/warrior addressee)
R
rājya (kingship/kingdom)